Giriş
Merkez Bankası, faizi yüzde 37’de sabit tuttu ve temkinli duruşunu korudu. Bankadan hızlı bir faiz indirimi beklenmiyor. Merkez, ilk fırsatta bir indirim yapabilir ancak bu da jeopolitik risklerin sonuçlarına bağlı. Yıl sonu faiz beklentisi yüzde 34-35 seviyesinde. Dolayısıyla parasını vadeli mevduata ve para piyasası fonlarına yatıranlar önümüzdeki 5 ayda yüzde 15-17 arası kazanabilir.
15.9 TRİLYON NEMALANIYOR
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) verilerine göre, bireylerin vadeli mevduattaki parası 8.1 trilyonu aştı. Şirketler ise 6 trilyon liranın üzerindeki sermayeyi vadelide tutuyor. Resmi kurumların da vadeli mevduatta 1.7 trilyon lirası var. Özetle 15.9 trilyon lira mevduatta. Bir başka deyişle milyonlarca vatandaş jeopolitik risklerin artarak devam ettiği belirsizlik okyanusunda TL limanına sığınmış durumda. Altından da umduğu getiriyi bulamayan tasarruf sahipleri, yüzde 40’ın üzerindeki getiri nedeniyle özellikle 28 Şubat’tan sonra TL mevduata adeta akın etti.
HÜRMÜZ YİNE ENGEL OLDU
Mevduattaki cazibeyi faiz belirliyor. Faizin de rotasını Merkez Bankası ve piyasa dinamikleri çiziyor. Merkez Bankası, 23 Ocak’ta politika faizini yüzde 38’den yüzde 37’ye indirmişti. Sonra mart, nisan ve haziran aylarındaki para politikası kurulu toplantılarında faizi sabit bırakmıştı. Yılın beşinci faiz toplantısı ise dün yapıldı. Milyonlarca tasarruf sahibi ile kredi çekmek isteyen bireyler ve ucuz finansmana ulaşmak isteyen şirketler çıkacak kararı merakla bekliyordu. Merkez, son dönemde artan jeopolitik risk ve petrol fiyatları (Hürmüz) nedeniyle faizlerde değişiklik yapmadı.
ŞİMDİLİK HEPSİNİ PAS GEÇTİ
Gelinen noktada 1 hafta vadeli repo ihale faizi (politika faizi) yüzde 37’de sabit kaldı. Merkez Bankası, İran savaşı başlayınca 1 Mart itibarıyla 1 haftalık repo ihalelerine geçici olarak ara vermişti. Yani piyasayı repo ihalesiyle fonlamak yerine yüzde 40’lık gecelik borç verme faiziyle fonluyor. Bu yüzden paranın maliyeti artıyor ve bankalar da mevduat faizini yüzde 40’lık bu fonlama faizine göre belirliyor. Merkez, yüzde 40’lık gecelik vadede borç verme faizi ile yüzde 35.5’lik borçlanma faizine dokunmadı. Yani şimdilik faiz aynen kaldı. Verilen mesajlar ise önemli!
TEMMUZDAKİ BOZULMA GEÇİCİ
Öncelikle Merkez Bankası’nın temkinli duruşunu sürdürdüğünü belirtelim. Faiz kararı açıklamasında, ‘enflasyon eğiliminin temmuzda geçici olarak yükseleceği’, ‘jeopolitik gelişmeler nedeniyle enerji fiyatlarının yeniden yükselme eğilimine girdiği ama iç talepteki zayıf seyrin belirginleştiği’ vurgulandı. Özetle temmuzda enflasyon hazirandan yüksek gelebilir ve artan enerji fiyatları risk yaratmaya devam ediyor. Bu tespitler Merkez’in ‘bekle-gör’ stratejisiyle ilerlediğini gösteriyor. Ancak bazı uzmanlar bu açıklamaları ‘güvercin’ olarak değerlendiriyor. Yani ‘ilk fırsatta faiz iner’ diyen de var.
95 DOLARA DAYANAN PETROL ZORLUYOR
Merkez’in açıklamasına göre enflasyondaki ana hikayenin maliyet kanalı tarafında şekilleneceği anlaşılıyor. Bunu da petrol fiyatları tayin edecek. Petrol fiyatları Hürmüz Boğazı’ndan sonra Bab El Mandeb Boğazı’nda Husi tehdidi sonrası dün yüzde 4 yükseldi ve 95 dolara dayandı. Petrolün ateşinin yakın zamanda düşmesi pek beklenmiyor. Dolayısıyla faiz indirimi için şimdilik bir rahatlama söz konusu değil.
HAFTALIK İHALELER AÇILIR MI?
Zaten faiz indirimi olacaksa da bu direkt politika faizi marifetiyle olmayacaktır. İlk adım 1 hafta vadeli repo ihalelerinin tekrar başlaması yönünde olabilir. Merkez Bankası, 1 hafta vadeli repo ihalelerine başlarsa yüzde 40’lık fonlama faizi kademeli olarak yüzde 39’dan yüzde 37’ye doğru inebilir. Bu durumda aslında faiz indirmeden paranın maliyetini belirleyen faiz gerilemiş olur. Haliyle vadeli mevduat ile kredi faizlerinde bir miktar düşüş olabilir.
BİR SONRAKİ TOPLANTI NE ZAMAN?
Merkez Bankası’nın bir sonraki faiz toplantısı 10 Eylül’de. Yani bugün itibarıyla 49 günlük bir zaman söz konusu. Bu da parasını mevduatta değerlendirenlerin ve vade yenileyeceklerin piyasadaki dalgalanmalardan etkilenmeden TL’den yüksek kazanç sağlamaya devam edeceğini gösteriyor. Sonraki toplantı 22 Ekim’de. Yılın son toplantısı ise 10 Aralık’ta yapılacak. Eylül itibarıyla 1’er puanlık faiz indirimi olursa politika faizi yüzde 34’e geriler. Eğer indirim ekimde başlarsa yıl sonunda faiz yüzde 35 olur. Buna rağmen TL cazibesini korur. Konut, ihtiyaç ve kredi kartı faizlerinde ise hızlı bir gerileme olmaz.
ŞU ANDA ALTERNATİFİ YOK
Altın yatırımcısı bu yıl hayalkırıklığı yaşıyor. 4 bin dolarda tutunma çabası veren altının ons fiyatı ABD-İran gerilimi ve petrol fiyatlarındaki hızlı artışın etkisiyle her geçen gün zayıflıyor. Önceki gün bir miktar yükselen altın dün yüzde 2 değer kaybetti. Gram tekrar 6 bin 100 liralara çekildi. Altında istikrar yok. Yüksek faiz ve enflasyon nedeniyle borsa şirketleri de beklenen performansı gösteremiyor. Yatırımcının sığınacağı pek bir liman kalmadı. Bu noktada vadeli mevduat yıl sonuna kadar yüzde 14-15 arası getiri potansiyeli taşıyor. Para piyasası fonlarında da ise ‘faizin de faizi alındığı için’ yüzde 16-17 civarı getiri mümkün. Dolar/TL kurunun yıl sonunda 51-51.5 lira olacağı hesaplanıyor. Bu da mevduat getirisinin epey altında yüzde 9 artış demek.
BANKALAR YÜZDE KAÇ VERİYOR?
Bankalar son günlerde faizde indirim olabileceği beklentisiyle mevduat faizlerinde kademeli ama küçük adımlarla indirime gitmişti. Yüzde 42.5 olan standart vadeli mevduat faizleri şu anda yüzde 41’e doğru gerilemiş durumda. Günlük hesaplarda ise yüzde 47’ye varan faizler veriliyor. Ama bu hesaplarda belli tutarda parayı vadesiz hesapta tutmak gerekiyor. Yani yüzde 47 gibi görünen hesaplar yüzde 41-41.5 faizle aynı getiriyi sunuyor. Bu detaylara dikkat edilmeli.
REEL GETİRİ MÜMKÜN MÜ?
Yıl sonu için yüzde 29-30 civarı enflasyon beklentisine göre gelecek 5 ayda enflasyonun yüzde 8-8.5 civarı olacağı hesaplanıyor. Bu noktada parasını hem TL vadeli mevduata hem para piyasası fonlarına hem de para piyasası katılım fonlarına yatıranlar reel (enflasyonun üzerinde) getiri elde edebilecek. Bu da yüzde 7-8 civarı reel kazanca işaret ediyor.
