Giriş
İnternet derya gibi... Milyarlarca bilgi var. Yapay zeka ile bu engin denizin sınırları aşıldı. Aklımıza takılan her şeyi özellikle de yatırımla ilgili konuları internetten okuyoruz veya izliyoruz. Bazen sosyal medyada içerik hazırlayan yayıncılar bazen çok takipçili hesaplar paranın stratejisi hakkında paylaşımlar yapıyor. Hisseden tutun da altın, döviz ve kriptoya kadar tasarrufları yanlış yönlendirecek binlerce tuzak var. Aman dikkat!
Son dönemde internet üzerinden, özellikle de sosyal medya üzerinden yatırım stratejisi belirleyenlerin sayısı o kadar çok arttı ki... Borsacısı, altıncısı, faizcisi, konutçusu, arsacısı... 100 binlerce takipçisi olan hesapların bu paylaşımları yapması ise olayın vahametini gözler önüne seriyor. Paylaşım yapan kişiler tüm açıklamalarının sonuna ‘yatırım tavsiyesi değildir’ anlamına gelen ‘YTD’yi yapıştırıveriyor. Güya kendini olası ters piyasa hareketlerine ve mevzuatlara karşı güvence altına alıyor.
MESLEK GİBİ GÖRÜYORLAR
Sosyal medyadaki paylaşımların çoğu maalesef yatırım hevesi olanları yönlendirmeye dönük mesajlar içeriyor. Finansal okuryazarlığı az ancak elindeki parayı katlama hevesinde olanlar ise takipçisi görece çok olduğu için bu kişilerin mesajlarına kanabiliyor. Bu noktada yönlendirmelerin ‘kasti’ olduğu akıllardan çıkarılmamalı. Çünkü aynı hesaplar yıllarca farklı yatırım enstrümanlarını ve hisseler paylaşıyor. Hisselerle ilgili analizler yapıyor ve resmen hayal pazarlıyor. Göz boyamak için tomarla para ve lüks araçlı paylaşımları da cabası!
AMAÇ PARA KAZANMAK AMA...
Sosyal medyada ve sohbet odalarındaki hisse pazarlama iştahındaki artışın sebebi elbette tesadüf değil. Borsa yatırımcı sayısı 2022 başlarında 2.3 milyondu. 2023’te bu sayı 8.5 milyona fırladı. Faizdeki artışın ardından borsada sert düzeltme yaşanınca bu sayı 6.3 milyona kadar indi. Ancak halen 2022 yılının 3 katı. Borsa yatırımcısının 2022-2024 arasında müthiş para kazanması ve bu mecradan halen yüksek getiri elde edeceğine inancını yitirmeyenlerin bir hayli çok olması kötü niyetli kişi ve grupların yani manipülatörlerin sayısını da artırıyor.
ARKADAŞTAN DUYSANIZ DAHİ ALIM YAPMAYIN
YATIRIMCININ MUTLAKA AKLINDA OLMASI GEREKEN DETAYLAR:
- Fısıltı gazetesiyle kulaktan kulağa dolaşan bilgilerle yatırım yapmayın.
- ‘Tahtacı hisseyi 3-4 kat götürecek’ söylemlerine kesinlikle itibar etmeyin.
- Alt pazarda düşük hacimlerle işlem gören ve grafiklerinde keskin iniş-çıkışlar görülen hisselerden uzak durun.
- Lotu (adedi) ve sermayesi az, borcu çok olan ayrıca PD/DD oranı ile FD/FAVÖK ve FK oranı yüksek hisselere mesafeli olun.
ÖNCE TOPLAYIP SONRA PAZARLAMAYA ÇIKARLAR
- Manipülatörler genelde hisseleri topladıktan sonra pazarlamaya başlar. ‘Bu hisseyi alan kazanır, zengin olur’ gibi yönlendirmelere inanmayın.
- Çünkü bu art niyetli kişi ve gruplar sizi alıma yönlendirirken kendi hesaplarındaki hisseleri boşaltırlar.
- Kamu dışındaki oluşumlar haricinde hiç kimsenin size bedava bir hizmet sunarak para kazandıracağı vaatlerine inanmayın.
- Sosyal medyadaki tavsiyelerin sonunda yazan ‘YTD’ hukuki koruma sağlamaz. YTD, sizin kafanızı bulandırma taktiğidir.
- Bir hissenin adının geçtiği paylaşımın altında onlarca teşvik edici mesaj görüyorsanız o hisseden uzak durun.
RİSKİ DAĞITAN FONLAR VEYA DERİNLİĞİ OLAN ŞİRKETLER
Hisse senedi piyasasına yatırım yapmanın en iyi yöntemlerinden biri profesyonellerin yönettiği ‘hisse fonları’ ya da ‘hisse yoğun fonlar’dır. Bu fonlara getiri performansına bakılarak konjonktür izin veriyorsa yatırım yapılabilir. Fonlar genelde farklı sektörlerdeki şirketlerin hissesine belli ağırlıkta yatırım yapar. Portföylerinde fazla hisse olduğu için riski de dağıtır.
Borsada onlarca hisse var. Günlük işinde olan bir vatandaşın bu hisselerle ilgili gelişmeleri takip etmesi ve analizini yapması mümkün değil. Bu noktada küçük yatırımcı için fonlar öne çıkıyor. BIST 30, BIST 100, sanayi, teknoloji, gıda gibi sektörlere yatırım yapan tematik fonlara yatırım yapmak da mümkün. Yıllardır işlem gören, işlem hacmi yüksek yani likit BIST 100 içindeki hisseler de incelenebilir. Özetle, sepet çoğu kez riski minimize eder.
GÖZ BOYAYAN MESAJ PAYLAŞIMINA DİKKAT!
- ‘Sana nasıl teşekkür etsem bilemiyorum’, ‘Bu hisseyi aldım, düğün param çıktı’ gibi kendi mesaj ekranlarını paylaşanlara itibar etmeyin.
- ‘Az kaldı’, ‘Soluksuz tavan serisi yapacak’, ‘Hedef … lira’, ‘Dipten yukarı yönlü çıkış denemesi yapabilir’, ‘En az yüzde 50 kazanç’ gibi notlar içeren paylaşımları ciddiye almayın.
- ‘VIP’ gibi isimlerle açılan sohbet odalarından uzak durun ve paranızı kaptırmayın.
- Mesajlaşma uygulamaları ve sosyal medya üzerinden yapılan canlı yayınlara itibar etmeyin.
- Kendi hesabınızı ve telefon hattınızı borsada işlem yapmak için başkasına sakın kullandırmayın.
- Hisse pazarlayan sohbet odalarına katılanlar da şüpheli durumuna düşebilir. Aman dikkat edin!
5 YILA KADAR HAPİS CEZASI VAR
Sermaye piyasası araçlarının fiyatlarını, değerlerini veya yatırımcıların kararlarını etkilemek amacıyla yalan, yanlış veya yanıltıcı bilgi veren, söylenti çıkaran, haber veren, yorum yapan veya rapor hazırlayan ya da bunları yayan ve bu suretle menfaat sağlayan kişiler 3 yıldan 5 yıla kadar hapis ve 5 bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılabiliyor. Aynı şekilde alım-satım ve emir marifetiyle hissenin fiyatıyla ilgili yanlış algı yaratanlara da 5 yıla kadar hapis ve 10 bin güne kadar adli para cezası verilebiliyor.
GÖZALTILAR VE DAVALAR ARTIYOR
Manipülatörler, borsa ekranlarında, sosyal medyada ve sohbet odalarında yatırımcıları tuzağına çekmek için organize bir şekilde hareket ediyor. Sermaye Piyasası Kurumu’nun (SPK) incelemeleri sonucu tespit edilirse bu örgütler etkisiz hale getiriliyor. Son dönemde gözaltı ve dava sayılarındaki artış da dikkat çekiyor. Gözaltına alınanlar arasında ünlü isimler dahi var. Tüm önlemlere rağmen bu yapıların sonu gelecek gibi görünmüyor. Bu yüzden tasarruf sahiplerinin tüm mecralarda verilen mesajları çok iyi değerlendirmesi yani gözünü açması şart.
