Giriş
Dünyada krizleri artık daha sık yaşar olduk. Biri bitti derken biri başlıyor. Pandemi, Rusya-Ukrayna savaşı, gümrük tarifeleri, Venezuela liderine operasyon, ABD Başkanı Donald Trump’ın Avrupa Birliği’ne Grönland resti ve son olarak İran’a saldırı. Yakın coğrafyamız adeta yangın yeri. Ateşkes ve barış masası kurulsa da enerji ve gıda kaynaklı kriz her geçen gün kendini daha çok hissettiriyor. Böyle bir durumda bireyler ve özellikle de aileler sağlam bir bütçeye sahip olmalı. Ayrıca olağanüstü durumlara karşı parasal anlamda savunma kalkanı elzem. Özetle geç kalmadan doğru bir aile bütçesi oluşturmanın çok önemli olduğu bir dönemden geçiyoruz. Peki bu nasıl mümkün olur? Sizin için araştırdık...
GELİRİNİZE GÖRE YAŞAYIN
Bireyler ve aileler kısa sürede paralarını artıramasa da davranışlarını değiştirerek yaşam kalitelerini artırabilir ve ayakları üzerinde durabilir. Bunun için de şu detayları aklınızda tutun:
- Öncelikle kazancınıza göre yaşamalısınız. Reklamlar, sosyal medya, dizi film ve arkadaş ortamı sizi bütçe dışı harcamaya yönlendirmemeli. Bir başka deyişle harcama ve tasarruf konusunda kararlı olmalısınız. Bunun dışındaki her davranış ev bütçesini zora sokar.
- Her yıl değiştirilen akıllı telefonlar aile bütçesini zorlar ve sık yapılan hatalardan biri olarak karşımıza çıkıyor. Yeni modele verilecek parayı yatırıma yönlendirerek hedeflerinize daha çabuk ulaşırsınız.
- Sık araç alıp-satmak da aile bütçesini geriye götürür. Model yükseltmek belli plana göre yapılmalı. Aracın zaten kontak çevrilmese bile durduğu yerde yıllık sigorta, periyodik bakım ve MTV gibi maliyetleri olur. Her araç yenilemede fark ödenir. Ayrıca aksesuar için ekstra yapılan harcamalar da maliyeti artırır. Dolayısıyla sık model değiştirmekten ve bütçenizi aşan modellerden şimdilik uzak durun.
- Otomobil almak bir yatırım değildir! Ev, arsa satın almak pasif gelir yaratır.
SABİT GİDERLERİ ABONELİKLERİ GÖZDEN GEÇİRİN
- Önümüz yaz. Tatil herkesin hakkı. Ancak bütçenizi aşan, sizi borçlanmaya iten tatil seçeneklerini listenizden çıkarın. Gelirinize uygun bir tatil programı ve rotası belirleyin. Bu noktada erken rezervasyon gibi seçenekleri de değerlendirin.
- Sabit giderleri gözden geçirin. Abonelikler, dışarıda yeme-içme gibi harcamaları dondurun veya iptal edin.
- Dışarıda yemek, kıyafet ve ev eşyası almak, spor salonu üyeliği, dijital platform abonelikleri, kişisel bakım ürünleri... Bunlar isteklerdir. Belirsizliğin arttığı durumlarda bu isteklerin bazılarından ve lüks harcamalardan vazgeçebilirsiniz. Bu dönemde israftan kaçınmak şart.
BU BORÇLANMA HATALARINI YAPMAYIN!
- Borçlanarak tatil yapmayın.
- Borçlanarak kıyafet almayın.
- Borçlanarak telefon değiştirmeyin.
- Borçlanarak işe yarayan ev eşyanızın yerine yenisini almayın.
- Aile bütçenizi zorlayacak şekilde borca girip aracınızın modelini değiştirmeyin.
CÜZDANDA YEDEĞİNİZ OLSUN
Acil durum fonunun dışında cüzdanınızda veya çantanızda acil ihtiyaç duyduğunuz noktada imdadınıza yetişecek miktarda para bulundurun. Bu parayı günlük harcamalarınızda kullanmayın. Sadece acil durumlarda örneğin yolda kaldığınızda kullanın. Bu para tüm aile bireylerinin cüzdanında olmalı.
GARDIROPLARI DAHA FAZLA DOLDURMAYIN
- Gardırobu sürekli yeni elbiselerle doldurmak en sık yapılan hatalardandır. Benzer yeni ürünlere verilen para israfın işaretidir. Bu hatadan kurtulmak gerekiyor. Taksitle, küçük meblağlarla alınan elbiseler bütçenizde çaktırmadan delik açar.
- Ömrünü tamamlamadan ev eşyalarınızı değiştirmeyin. Bu yüzden binlerce liranız boşa gidebilir. Mobilya, masa, beyaz eşya, perde, halı gibi eşyalarınız şu anda ihtiyaçlarınızı karşılıyorsa, bir aciliyet yoksa yenisini alma tercihini rafa kaldırın.
- Boş zamanlarda gezilen mağazalar hiç hesapta olmayan ürünlerin alınmasına neden olabiliyor. Bir başka deyişle aklınızda olmayan bir ürünü görünce almak istiyorsunuz. Bu da plan dışı harcamaya neden oluyor. Bazen hiç kullanılmayacak bir ürüne ‘belki lazım olur’ düşüncesiyle yüzlerce lira verilebiliyor. Özellikle erkekler genelde hayatında bir kez kullanacağı tamirat araçlarına veya anahtar takımlarına para vermeyi seviyor. Ama bunlar birikim ve tasarruf için kaynak ayırmanın önüne geçiyor.
AYAĞINIZI YORGANA GÖRE UZATIN! EN AZ YÜZDE 20 TASARRUF!
- Aylık gelir-gider hesabını mutlaka yapın. Toplam gelir belirlenirken hane içinde çalışan herkesi hesaba dahil edin. Aile üyelerini ve her ay kazandıkları paraları bir liste hâline getirin. Sonra evin aylık giderlerini hesaplayın. Tüm aile üyelerinin sabit ve değişen aylık harcamalarını gösteren bir hesap defteri oluşturulabilir. Kira, fatura, mutfak ihtiyaçları, ulaşım, sağlık, eğitim, kişisel ihtiyaçlar gibi başlıklar altında aylık giderleri kalem kalem listelerseniz masrafları daha net görmüş olursunuz. Bu listelerden özellikle temel ihtiyaçlar ayrı hesaplanmalı. Faturalar, kira, aidat, mutfak masrafları, ulaşım giderleri, kredi ve kart borcu ilk ödenmesi gereken kalemlerdir. Tüm bunlara ek olarak hedeflerinize ulaşabilmek için ailece tasarruf yapılabilecek kalemleri de belirleyin. Aylık gelirin en az yüzde 20’sini tasarrufa ayırmak hedeflere yaklaştırır.
KREDİ KARTINI AKILLI KULLANIN
- Her ay faize kalmadan borcu ödeyin.
- Asgari ücret sarmalına düşmeyin.
- Borç atlatma cambazlığı yapmayın. Yani başka bir kartla diğerinin borcunu ödeme yöntemini tercih etmeyin.
- Mümkünse tek kredi kartı kullanın.
- Kredi kartından nakit avans çekerek faiz maliyeti ödemeyin.
- Taksitli alışverişlerin, o ayki gelir ve tasarruf planınızı bozmasına izin vermeyin.
- Borç, düşmanımız değildir. Düşman olan borcu boş yere kullanmaktır. Aldığınız borcu verimli işlerde kullanın!
ACİL İHTİYAÇ AKÇESİ GEREKİYOR
- Her ailenin mutlaka ‘acil durum fonu’ olmalı. Daha açık bir anlatımla en az 3-6 aylık temel giderlerinizi karşılayacak nakit birikim olmalı. Bu nakdi istediğiniz an ulaşabileceğiniz hesapta tutun. Fonu, altın, döviz veya mevduatta değerlendirebilirsiniz. Acil durum fonu hemen nakit ihtiyacında kullanılacak bir fon olmamalı. Yani ev ve otomobil alacağınızda eksik kalan kısmı bu fonlar karşılamayın. ‘Her şey bitti’ dendiğinde imdadınıza yetişecek bir birikim olmalı. Hastalık, işsizlik, doğal afet gibi durumlarda acil durumu fonuna başvurulmalı.
