Giriş
Bazı deneyimler insanın üzerinde hiçbir iz bırakmamış gibi görünür ama içteki karşılığı yıllarca sürebilir. Kişi günlük hayatına devam eder, ilişkiler kurar, güçlü görünür; fakat beden bazen geçmişle bugünün arasındaki bağı koparmadan taşır. Söylenmemiş cümleler, tam açıklanamayan rahatsızlıklar, anlam verilemeyen geri çekilmeler… Hepsi, yaşanmış ama adlandırılmamış bir şeylerin bedensel yansımaları olabilir.
Vajinismus çoğu zaman tam burada kendini gösterir. Tedavide kadınların sıkça ifade ettiği cümle bunu doğrular: “Her şey yolunda gibi ama bedenim kilitleniyor.” Bu durumun ardında çoğu kez yıllarca sessiz taşınmış bir ağırlık, kişinin kendi kendine bile söyleyemediği bir geçmiş bulunur. Ve kökünde sıkça karşımıza çıkanlar; taciz, tecavüz, sınır ihlalleri, istenmeyen dokunuşlar… Bunlar çocuklukta başlayabilir, gençlikte yaşanabilir ya da yetişkinlik döneminde ortaya çıkabilir. Sürenin ya da zamanın önemi yoktur; beden yaşananları kaydetmiştir ve gerektiğinde kendince bir koruma tepkisi verir.
TEK BİR NEDENİ YOK
Vajinismus, sanıldığı gibi yalnızca korku ya da bilgisizlikten oluşmaz. Bazen de çoktan geride kaldığı sanılan bir deneyimin sonuçlarını yaşar insan. Yeni bir partner güvenli olsa bile, ilişki sevgi dolu olsa bile beden eski alarmı devreye sokabilir. Kasılır, kapanır, izin vermez. Bu tepki çoğu zaman bilinçli değildir; otomatik bir korunma halidir. Travma sonrası beyinde çalışan mekanizma da tam olarak budur. Tehlike sinyali bir kez öğrenildiğinde yıllar sonra bile tetiklenebilir. Bu durum kadının ‘yanlış’ yaptığı bir şeyle ilgili değildir; bedenin kendince kurduğu bir güvenlik duvarıdır.
TRAVMANIN ETKİLERİ
Travmayı yaşamış bir kadın için cinsellik düz bir yolda ilerlemez. Bazen yakınlık kurulabilir, bazen hafif bir dokunuş bile yorucu gelebilir. Güçlü hissettiği günler olur; ertesi gün aynı konuda zorlanabilir. Bu değişkenlik, bedenin hala temkinli kalmak istemesinden kaynaklanır. Bu yüzden kadınların kendilerini suçlaması gereksizdir. Sorun onların isteği, değeri ya da yeterliliği değildir. Sorun, yaşananların ağırlığını bedenin bırakamamasıdır. Ve elbette ruhun da bunu aşamaması.
‘SUSMAK ÇÖZÜM DEĞİL’
Toplumda taciz ve tecavüz hala çoğu kadının kendi içinde taşıdığı bir yük olarak kalıyor. Terapide yıllar sonra ilk kez anlatılan bir olayın ardından yaşanan rahatlama çok belirgindir bu yüzden. Çünkü susulan her yıl, travmanın ağırlığını biraz daha artırır; konuşmak ise kontrolü yeniden kazandırır. Travmayla ilişkili vajinismus yalnızca kas egzersizleriyle çözülmez; çünkü sorun kaslarda değil, kasların bağlı olduğu alarm sistemindedir. Terapi süreci genellikle şu adımlarla ilerler:
- Travmanın güvenli bir ortamda ele alınması
- Bedenin yeniden güvenle ilişkilendirilmesi
- Dokunmaya verilen otomatik tepkilerin düzenlenmesi
- Pelvik tabanın kontrol duygusunu yeniden öğrenmesi
- Partnerle şefkatli ve açık iletişimin kurulması
- Aşamalı, kişinin hızına göre ilerleyen bir iyileşme planı
‘KUSUR DEĞİLDİR’
Vajinismus, kadının bozulmuş tarafı ya da kusuru değildir. Bedenin, bir zamanlar yaşananları anlamlandırmaya çalışırken geliştirdiği bir savunmadır. Bu savunma artık gereksiz olabilir ama beden bunu kendiliğinden bilemez. İşte bunun için de uzmanlar var. Cinsellik yeniden güvenli ve huzurlu bir alan olabilir. Geçmişe ait bir travma, geleceğin cinsel yaşamını belirlemek zorunda değil. Bedenle savaşarak değil, onu anlayarak ve yeniden eğiterek değişim başlar. Şimdi ona başka bir ihtimali göstermek mümkün ve gerekli. Lütfen bu yola çıkın.
