Giriş
Cinsel ilişki sonrası "Acaba korunmasız mı kaldım?” endişesi yaşamak birçok kadının hayatında en az bir kez karşılaştığı bir durumdur. İşte bu noktada devreye ‘ertesi gün hapı’ girer. Ama ne yazık ki, bu haplar hâlâ çok fazla yanlış bilgiyle anılıyor. Gelin, doğrulara birlikte bakalım.
1. Ertesi gün hapı bir doğum kontrol yöntemi değildir.
En önemli kural bu. Bu haplar ‘acil durumlar’ içindir; düzenli bir korunma yöntemi olarak kullanılmaz. Çünkü hormon dozu yüksektir ve sık kullanımı adet düzenini bozabilir.
2. Ne kadar erken alınırsa o kadar etkili olur.
Hap, korunmasız ilişkiden sonra mümkün olan en kısa sürede alınmalıdır. İlk 12 saat içinde alınırsa koruyuculuğu en yüksek düzeydedir; 72 saate (hatta bazı türlerde 120 saate) kadar etkili olabilir ama her geçen saat koruma oranı azalır.
3. Gebeliği sonlandırmaz, oluşumunu engeller.
Ertesi gün hapı döllenmiş yumurtayı düşürmez; yani bir ‘kürtaj hapı’ değildir. Asıl mekanizması yumurtlamayı geciktirerek döllenmenin önüne geçmektir. Gebelik zaten oluşmuşsa, bu hap onu sonlandırmaz.
4. Adet döngüsünü geçici olarak etkileyebilir.
Bazı kadınlar hap aldıktan sonra adetlerinin birkaç gün erken ya da geç geldiğini fark eder. Bu normaldir. Ancak gecikme 1 haftadan uzarsa, emin olmak için gebelik testi yapılmalıdır.
5. Tek seferlik bir çözüm olmalı.
Aynı ay içinde birkaç kez ertesi gün hapı kullanmak vücut hormon dengesini bozabilir. Ayrıca etkinliği de azalır. Eğer sık sık ‘acil korunma’ ihtiyacı doğuyorsa, düzenli bir doğum kontrol yöntemi (hap, spiral, prezervatif vb.) hakkında bir uzmana danışmak gerekir.
6. Cinsel yolla bulaşan hastalıklara karşı koruma sağlamaz.
Bu haplar yalnızca istenmeyen gebeliği önlemeye yöneliktir. HIV, HPV veya diğer enfeksiyonlara karşı hiçbir koruma sağlamaz. Cinsel yolla bulaşan hastalıklara karşı en etkili yöntem hâlâ prezervatiftir.
7. Bulantı, baş dönmesi, göğüs hassasiyeti gibi hafif yan etkiler olabilir.
Bu etkiler genelde kısa sürelidir ve birkaç gün içinde geçer. Eğer kusma olursa ve hap alındıktan sonraki ilk 2 saat içinde gerçekleşmişse, etkili olmayabilir; bu durumda yeniden doz gerekebilir.
8. Herkes için uygun olmayabilir.
Emziren kadınlarda, karaciğer hastalığı olanlarda ya da bazı ilaçları kullananlarda doktor önerisi olmadan alınmamalıdır. Çünkü ilaç etkileşimi ya da süt yoluyla geçiş gibi durumlar söz konusu olabilir.
9. Doğurganlığı kalıcı olarak etkilemez.
Birçok kadının aklında “Ya bir daha hamile kalamazsam?” sorusu olur. Endişelenmeyin; ertesi gün hapı geçici hormonal bir müdahaledir, uzun vadeli doğurganlık üzerinde etkisi yoktur.
10. En doğru bilgi için eczaneden değil, hekimden destek alın.
Eczaneler hapı reçetesiz verir, evet; ama herkesin döngüsü, yaşı, sağlık durumu farklıdır. Bu nedenle “arkadaşımda işe yaramıştı” diyerek değil, bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanına danışarak karar vermek en güvenlisidir.
