Giriş
Çocuklarımız söz konusu olduğunda normalden daha endişeli olabiliyoruz. Ancak bazen karşımızda gerçekten endişe verici ve karmaşık sorunlar da olabiliyor. İşte bu nedenle haklı endişeler doğuran bazı genital anomalilerle ilgili doğru bilgi aktarmak istedim.
SORU: Kızımda doğuştan vajina yokluğu (MRKH sendromu) olduğunu öğrendik. Bu durum ileride adet görmesine ya da çocuk sahibi olmasına engel mi?
CEVAP: Yaşadığınız durumu ve bu süreçte hissettiklerinizi anlıyorum. Ancak bilmenizi isterim ki, tıp dünyası bu duruma yönelik gelişmiş çözümler sunuyor. Mayer- Rokitansky-Küster-Hauser (MRKH) sendromu, vajina ve rahmin doğuştan hiç oluşmaması ya da kısmen oluşması durumudur. Yumurtalıklar normal çalıştığı için dışarıdan bakıldığında ergenlikte meme gelişimi ve tüylenme gibi ikincil cinsiyet özellikleri normal seyreder. Ancak rahim olmadığından adet görülmez. Ne yazık ki bu bireyler kendi gebeliklerini doğal yolla taşıyamaz. Ancak taşıyıcı annelik gibi yardımcı üreme teknikleriyle genetik olarak çocuk sahibi olma şansı olabilir. Vajinal uzunluk sorunu ise cerrahi ya da cerrahi olmayan yöntemlerle düzeltilebilir. En önemlisi, kızınızın psikolojik olarak desteklenmesi. Çünkü farklılığının onda olumsuz izler yaratmasını istemeyiz.
SORU: Bebeğime doğumda ‘ambiguous genitalia’ tanısı kondu. Kız mı erkek mi anlayamıyoruz, ne olacak?
CEVAP: Ambiguous genitalia, yani cinsiyetin dış genital yapıya bakarak belirlenememesi durumu, ender ama hassas bir tablodur. Altta yatan nedenler hormonal bozukluklardan kromozom anomalilerine kadar değişebilir. Bu durumda genetik (karyotip) testi, hormon analizleri ve görüntüleme yöntemleriyle detaylı bir değerlendirme yapılır. Cinsiyet belirleme ve tedavi süreci bir çocuk endokrinoloğu, jinekolog, ürolog ve psikologdan oluşan multidisipliner bir ekip tarafından yönetilmeli. Aileyle açık ve duyarlı bir iletişim bu süreçte çok önemlidir. Elbette hassas ve zorlu bir süreç, ancak bilim yanınızda. Her vakanın öyküsü ayrı değerlendirilmeli. Dolayısıyla doğurganlık açısından değerlendirme ancak doktorunuz tarafından yapılabilir.
SORU: Doğuştan kızlık zarı kapalı (imperfore himen) olduğunda bu durum ne gibi şikayetlerle ortaya çıkar ve nasıl tedavi edilir?
CEVAP: İmperfore himen, kızlık zarının tamamen kapalı olmasıdır. Genellikle ergenlik döneminde adet kanamasının dışarı akamaması nedeniyle şiddetli karın ağrısı, şişlik ve idrar sorunlarıyla fark edilir. Bazen bebeklikte vajinal mukoza baloncuklarıyla da tanı konabilir. Tedavisi basit bir cerrahi işlemle zarın açılmasıdır. Erken tanı önemlidir, çünkü tedavi gecikirse iç genital organlarda sıvı birikimi ve kistlere yol açabilir. İşlem sonrası hasta kısa sürede normal yaşamına dönebilir.
