Trabzon’un yeni rotası: Gastronomi ve ulaşım

Trabzon’a her gelişimde şehrin çok farklı yönlerini keşfediyorum. Bir tarafta Karadeniz’in kendine özgü coğrafyası, diğer tarafta binlerce yıllık tarih… Bu defa Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Metin Genç ile sahildeki Ganita’da uzun bir sohbet yaptık. Deniz kıyısında, üzerimizden Trabzon Havalimanı’na inen uçakların geçtiği o harika manzaralı masada iki konu özellikle öne çıktı: Trabzon’un gastronomi alanındaki büyük hedefi ve şehrin ulaşım altyapısını dönüştürmeye hazırlanan projeler. Trabzon mutfağı denildiğinde akla ilk olarak hamsi, kuymak, Akçaabat köftesi, Vakfıkebir ekmeği, tereyağı ve Hamsiköy sütlacı geliyor. Ancak bu liste, şehrin gastronomi birikiminin yalnızca görünen kısmı. Trabzon mutfağının esas gücü, yemeklerin arkasındaki kültürde saklı. Balıkçılıktan hayvancılığa, yayla yaşamından aile işletmelerine kadar uzanan büyük bir üretim zinciri var. Kadınların kuşaktan kuşağa aktardığı tarifler, küçük esnafın koruduğu pişirme yöntemleri ve bölgenin kendine özgü ürünleri bu mutfağa karakter kazandırıyor. Üstelik sözünü ettiğimiz kültür yeni değil.

Evliya Çelebi Seyahatnamesi’nde de çok detay anlatılmış. Ahmet Metin Genç’in hatırlattığı üzere “Trabzon mutfağı” dediğimiz değer, yüzyıllardır devam eden bir şehir kültürünün parçası. Trabzon’un hâlihazırda çok sayıda coğrafi işaretli ürünü bulunuyor. Şimdi hedef, bu birikimi ‘UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağı’nın gastronomi kategorisine taşımak. Başvurunun sonucu elbette önemli. Fakat bana göre adaylık sürecinin kendisi de şehir açısından son derece kıymetli. Çünkü bu süreç yalnızca yemeklerin tanıtılması anlamına gelmiyor. Ürünlerin kayıt altına alınmasını, kalitenin yükseltilmesini, işletmelerin belirli standartlara ulaşmasını ve yerel üreticilerin daha görünür hâle gelmesini de beraberinde getiriyor. Bir ziyaretçi yalnızca Uzungöl’ü ya da Sümela’yı görmek için geldiğinde şehirde bir veya iki gün kalabilir. Fakat ona iyi kurgulanmış bir gastronomi rotası, yerel pazarlar, üretim atölyeleri, balıkçı lokantaları, yayla sofraları ve nitelikli restoranlar sunarsanız ziyaret süresi uzar. Turizm geliri otelden lokantaya, taksiciden çiftçiye, balıkçıdan küçük esnafa kadar daha geniş bir kesime yayılır.

ÖMRÜ UZATAN MUTFAK

Başkan Genç’in sohbetimiz sırasında kullandığı “Trabzon mutfağı ömrü uzatır” sözü dikkat çekiciydi. Bu sloganın arkasında, Trabzon’un yaşam süresine ilişkin istatistiklerde üst sıralarda yer alması bulunuyor. İddialı, Trabzon’un karakterine uygun ve doğru bir iletişim stratejisiyle uluslararası ölçekte karşılık bulabilecek bir ifade… Çok tecrübeli bir siyasetçi olan Ahmet Metin Genç’in vizyonu ve anlattığı projeler, Trabzon’un bu alanda önemli bir dönüşümün eşiğinde bulunduğunu gösteriyor. Bunların başında şehir içi raylı sistem geliyor. İlk etapta Akyazı ile havalimanı arasında planlanan yaklaşık 16 kilometrelik hat; stadyumu, şehir merkezini, üniversiteyi, hastane bölgesini ve havalimanını birbirine bağlamayı amaçlıyor. Diğer taraftan elektrikli otobüslerin önümüzdeki 6 ayda kademeli şekilde devreye girmesi öngörülüyor. Başkan Genç, deniz dolgusu üzerinde yapılması planlanan yeni havalimanının 10 milyon yolcu kapasiteli olmasının hedeflendiğini belirtiyor. Trabzon’un Körfez ülkeleri, Orta Doğu, Kafkasya ve Orta Asya ile doğrudan hava bağlantılarını genişletmesi, şehrin geleceği bakımından stratejik bir gelişme. Samsun-Sarp hızlı tren düşüncesi ve şehir dışından geçen yeni çevre yolu da bu büyük ulaşım tablosunun diğer parçaları. Bu projeler gerçekleştiğinde Trabzon yalnızca daha kolay ulaşılan bir şehir olmayacak; Karadeniz kıyısındaki ticaret ve turizm hareketliliğinin ana merkezlerinden biri hâline gelebilecek.