Giriş
İlk başlarda sadece yazılım, siber güvenlik, sosyal medya uzmanlığı gibi alanlarda faaliyet gösterenler ile yazarlar, sanatçılar gibi niş gruplarla sınırlı olan ‘evden çalışma’ ayrıcalığı, dünyayı kasıp kavuran Kovid-19 salgını ile birlikte çok sayıda insanın hayatına girdi. Önce yadırgandı, sonra çok sevildi, ilerleyen dönemlerde bazı dezavantajları görüldü, hatta bazı büyük şirketler bu sistemden tamamen uzaklaştı. Ama her şeye rağmen günümüzde kabul gören, hatta pek çok bireyin tercih ettiği bir sisteme dönüştü. Gelinen nokta itibariyle evden çalışanlar, iş hayatının vazgeçilmez bir parçası. Bu da doğal olarak yakından takip edilmelerini sağlıyor. Avrupa İstatistik Ofisi 2025 istihdam verilerine göre, Finlandiya’da çalışanların yüzde 20,5 oranında evden mesai yaptığını gösterirken, onu yüzde 19,2’lik oranla İrlanda takip ediyor. Bu iki ülke yüzde 8,8 olan Avrupa Birliği ortalamasını iki katından fazla aşarak diğerlerinden net bir şekilde ayrışıyor.
TÜRKİYE’DE ORAN
3,7 Belçika yüzde 13,2 ile üçüncü sırada yer alırken, Almanya yüzde 13, Malta yüzde 12,5 oranı ile üst sıralarda yer alıyor. İsveç yüzde 12,4, Estonya yüzde 11,6 oranlarıyla kuzey bloğundaki uzaktan çalışma eğilimini destekliyor. Hollanda yüzde 11,3, Lüksemburg yüzde 11,2, Fransa yüzde 11 ve Avusturya yüzde 10,8 ile yüzde 10 eşiğinin üzerinde bulunuyor.
İspanya ise yüzde 7,9’da kalıyor. Gelişmekte olan doğu ve güney Avrupa pazarları uzaktan çalışma oranlarında listenin son sıralarında kümeleniyor. Romanya yüzde 1,3 ile en düşük seviyeyi kaydederken, Bulgaristan yüzde 1,4 ve Kuzey Makedonya yüzde 1,9 oranlarına ancak ulaşabiliyor. Yunanistan yüzde 2,3 ve İtalya yüzde 2,7 ile sanayileşmiş güney ekonomileri arasındaki en zayıf performansı yansıtıyor. Türkiye yüzde 3,7 oranıyla Avrupa Birliği ortalamasının altında konumlanırken, bu oranla bile yakın coğrafyadaki üye ülkelerden pozitif ayrışmayı başarıyor. Uzmanlar hizmet ve bilgi yoğun ekonomilerin evden çalışma konusunda daha yüksek oranları yakaladığını vurguluyor. Ekonomik yapı farklılıklarının yanında kurumsal yönetim kültürü de ülkeler arasındaki uzaktan çalışma mesafesini açıyor. Çalışanlara özerklik ve güven veren yönetim modelleri bu yeni nesil çalışma sistemini daha hızlı benimsiyor. Yüz yüze denetim ve koordinasyon kültürünün baskın olduğu Türkiye gibi ülkelerde ise yapısal değişim daha yavaş ilerliyor. Araştırmalar evden çalışmanın çalışanlara günlük ortalama 72 dakika yolculuk süresi tasarrufu sağladığını gösteriyor.
BİRLİK SİNERJİSİ
Ayrıca, Türkiye ve benzeri pazarlarda imalat, tarım, inşaat, turizm ve perakende sektörlerinin ağırlığı uzaktan çalışma imkanlarını kısıtlıyor. Dijitalleşmeye çok da uygun olmayan veya dijitalleşmesi zaman ve yüksek maliyet gerektiren bu sektörler fiziksel varlığı zorunlu kılıyor. Hibrit çalışma sistemini kapsamayan ve sadece evden çalışanları dikkate alan bu veriler sistemin giderek kalıcı hale geldiğini gösterse de ben hâlâ yüz yüze iş yapmayı tercih eden, özellikle ekip ruhuna, birliktelikten sinerji doğduğuna inanıyorum. Salonun rahatlığına bayılsam da sahanın enerjisini daha cazip buluyorum.
