Hafta sonunu İstanbul’da geçirdim. Dünyanın en güzel şehirlerinden biri. Tartışmam bile. Boğaz, tarih, mimari, sokaklar, semtler, manzara… İyi de bütün bu güzelliklerin arasında yaşamak neden bu kadar zor?
Trafik malum zaten. Gürültü, kalabalık, korna sesleri… İnsanlar gergin. Herkesin acelesi var. Herkes bir yerlere yetişmeye çalışıyor. En ufak mesele tartışmaya, tartışma kavgaya dönüşebiliyor bir dakika içinde. Bir noktada insanın aklına şu soru geliyor: İstanbul mu bizi yoruyor, biz mi İstanbul’u yaşanmaz hâle getiriyoruz?
Trafikte mesela... Bir araç önümüze geçmek istiyor. Yol vermiyoruz. Biz geçmek istediğimizde ise yol vermeyene söyleniyoruz. Kırmızı ışıkta arkadan korna çalan var. Yaya geçidinde durmayan, işini görmek için arabasını yolun ortasına bırakıp giden var. Bir de o meşhur cümle: “Abi, hemen geliyorum!” İyi de kardeşim, sen hemen gelene kadar herkes seni mi bekleyecek?
Sokakta da farklı değil. Kaldırımda yürürken önünüze park etmiş motosiklet çıkıyor mesela. Ya da şu scooter’lar. Biri sigara izmaritini yere atıyor. Çöp kutusu üç metre ötede ama boş ambalaj kaldırımda. Toplu taşımada telefonla görüntülü konuşan, çevresindeki herkesi o sohbete ortak edenler… Sanki ortak alan diye bir şey yok. Herkes bulunduğu yeri kendisinin sanıyor.
Bir de şu hepimizin nasibini aldığı gerginlik meselesi var. Kimsenin kimseye tahammülü kalmamış gibi. Gibi değil, kalmamış. Yanlışlıkla çarpışıyoruz, özür dilemek yerine dik dik bakıyoruz diğerine. Trafikte küçük bir hata yapılıyor, camlar açılıyor, bağırışlar başlıyor. Küfür, kıyamet. Herkes patlamaya hazır. Ekonomik sıkıntılar, hayat pahalılığı, geçim derdi, yetişme telaşı… Elbette bunların insanın ruh hâline etkisi var. Ama zor bir hayat yaşamak, başkasının hayatını zorlaştırma hakkı veriyor mu bize?
İstanbul’un sorunlarını konuşurken hep büyük meselelerden söz ediyoruz. Nüfus, göç, ulaşım, plansız yapılaşma... Bunların hepsi gerçek. Hepsi önemli. Ama bir de bizim payımız var. Kimse zorlamadığı hâlde yaptığımız küçük saygısızlıklar. “Bir kereden bir şey olmaz”larımız. “Millet neler yapıyor” diye kendimizi akladığımız alışkanlıklar. Milyonlarca insan aynı şeyi yaptığında ortaya çıkan manzaraya da sonra hep birlikte kızıyoruz.
Bakın, meselenin özü empati. Ama öyle süslü, kitaplarda yazan bir kavram olarak değil. Arabayı bırakırken “Buradan biri geçebilir mi?” diye düşünmek. Sokakta bıraktığımız çöpü başkasının toplamak zorunda kalacağını bilmek. Kendi rahatımızın başkasına neye mal olduğunu hesap etmek. Çok mu zor?
İstanbul’u sevdiğimizi söylemeyi çok seviyoruz. Şarkılar yazıyoruz hakkında. Fotoğraflarını paylaşıyoruz. Peki, insan sevdiğine böyle mi davranır? Bir şehri yaşanır kılan yalnızca binaları, yolları, parkları, manzarası mıdır? İnsanların birbirine nasıl davrandığı, medeniyet seviyesinin hiç mi önemi yok? Evet İstanbul çok güzel. Keşke biz de ona biraz daha yakışsak.
