Giriş
Suça sürüklenen çocuklar meselesini, konunun boyutlarından birinde uzman Doç. Dr. Burak Açıkel ile konuşup röportajın ilk kısmını salı günü bu köşeden paylaşmıştım. (https://www.posta. com.tr/yazarlar/murat-celik/sucasuruklenen- cocuk-meselesindeuzman- gorusu-2906636)
Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Açıkel’in, ‘çocukların suça sürüklenmemesi için neler yapılabileceği’ ve ‘suç işleyen çocukların rehabilitasyonu’ başlıklarındaki değerlendirmelerini de bugün aktarıyorum.
*
Sayın Açıkel, suça karıştıktan sonraki rehabilitasyon aşaması da elbette önemli ama daha mühimi, tedbir alarak, 18 yaş altı grubun suça bulaşmasının önüne geçmek. Çocuk ve gençlerin suça sürüklenmemesi için neler yapılabilir?
- Murat Bey, öncelikle muhakkak risk analizi yapılmalı ve bunlar hedefe yönlendirilebilmeli. Bakın, yapay zekâ çağındayız. Bu konudaki farklı bileşenler bir araya getirilerek; hangi çocuğun suça daha yatkın olduğu, bu yatkınlığın yapısal ve çevresel faktörleri analiz edilebilir. Hatta edilmeli. Böylece doğrudan o çocuğa yönelik müdahale geliştirilebilir. Bu müdahalenin içinde, örneğin spor da olmalı, meslek edindirme de olmalı, ebeveynlik eğitimi de olmalı. Özellikle ebeveynlik eğitimi çok önemli. Bunun yanında, ailenin refah düzeyinin yükseltilmesi de önemli bir bileşen. Fakat dediğim gibi, bunların hepsi hedefe yönelik olmalı.
Risk grupları oluşturulup bu gruplara özel müdahaleler planlanmalı. Bahsettiğim bu sistemi, hastanelerin acil servislerindeki ‘triyaj’a benzetebiliriz. Yoksa siz futbol okulu açarsınız mesela ama zaten yüksek risk grubundaki çocuklar bu tarz hizmetlere erişmekte zorlandığı için bu adımı hedefe yöneltmek mümkün olmaz. Bu çocuklara, gerekirse tek tek dokunmayı mümkün kılacak bir sistemden söz ediyorum.
*
Hocam peki, suç işleyen çocukların rehabilitasyon süreçleri nasıl olmalı? Bu konuda çalışan kamu ya da özel kurum ve kuruluşların performansları hakkında neler söylersiniz?
- Asıl önlemenin daha önemli olduğunu konuştuk. Ama suç oluşmuşsa, bireysel olarak çocuğu suça sürükleyen tüm faktörler ele alınmalı. Çocuğun psikiyatrik durumundan yaşadığı çevreye, ailesinin durumundan eğitime ve mesleğe ulaşımına kadar bütün faktörler…
Son yıllarda özellikle çocuk koruma sistemimizde büyük ilerlemeler olsa da bu durum daha çok suç oluştuktan veya çocuk psikososyal bir zorluğa düştükten sonraki süreçleri kapsıyor. Oysa bizim, tabiri caizse, testi kırılmadan önce önlemi almamız gerekiyor.
Çocukların psikiyatrik tedaviye ulaşımını kolaylaştırmalıyız. Bunun önünde hekim ve hastane sayısı olarak büyük bir engel yok ama damgalanma büyük bir engel. İnsanlar psikiyatriye başvurmaktan çekiniyor.
Örneğin küçük yaşlarda tedavi edildiğinde suça karışma oranı düşecek olan bir psikiyatrik bozukluk, insanlar hekime başvurmadığı için giderek kronikleşiyor. Bu öyle bir durum ki; hem çocuk doğuştan getirdiği bazı özellikler sebebiyle dürtüselliğe ve davranış sorunlarına yatkın, hem de büyüdüğü sosyal çevre suç işlemeye çok müsait. Bizim, işte bu kısır döngüyü kırmamız gerekiyor.
Tedaviye başvurmanın önünde çok fazla engel var. Bunlar tek tek tartışılmalı. Toplumun ve eğitim sistemimizin farkındalığı çok düşük, profesyonellerin bilgi düzeyi çok değişken, muhakkak yapılandırılmış planlarımız olmalı.
(BİTTİ)
