Yetişkin DEHB’liler

Sayın yetişkinler; Size birkaç sorum var. Sorular bana değil, iki bilim insanına ait. Buyurun…

􀇅􀇅 Günlük yaşamınızda, rutin işlerinizi yaparken dikkatiniz kolayca dağılıyor ve herkesin kolayca yaptığı işleri yapamamak gibi bir duruma düşüyor musunuz?

􀇅􀇅 Toplantılarda ya da uzun konuşmalarda odaklanma zorluğu yaşıyor musunuz? Yani kısa bir süre sonra dikkatiniz dağılıyor ve başka şeylerle ilgilenmeye başlıyor musunuz?

􀇅􀇅 Randevularınızı, ödemelerinizi ya da önemli tarihleri çoğunlukla unutuyor musunuz? Yakınlarınızın doğum günleri, evlilik yıl dönümünüz gibi mesela…

􀇅􀇅 Uzun süre oturamamak, sürekli hareket etme ihtiyacı, sabırsızlık, sıra beklemekte zorlanmak, huzursuzluk hâli gibi durumlar yaşıyor musunuz?

􀇅􀇅 Ani kararlar verip uyguladıktan sonra pişman oluyor musunuz? Belki de hiç ihtiyacınız olmayan şeyleri satın alıp lüzumsuz para harcıyor musunuz örneğin.

􀇅􀇅 İş ve aşk hayatınızda ani kararlar veriyor musunuz?

(Hakan Türkçapar)

􀄧 Bu soruları sıralayıp konuyla ilgili uzman görüşlerini paylaşanlar, Klinik Psikolog Beyhan Budak ve YouTube kanalında konuk ettiği Psikiyatri Profesörü, Akademisyen Hakan Türkçapar. Programın konusu, bu yazının da başlığı. Yetişkinlerde DEHB. Yani Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu. Genellikle çocuklar ve ergenler için gündemde olan bu konu, biz yetişkinleri de yakından ilgilendiriyor. 􀄧 Profesör Dr. Türkçapar ve Psikolog Budak’ın yetişkin DEHB’lilerle ilgili tespit, teşhis ve önerilerinden bazılarını başlıklar hâlinde ‘dikkatiniz’e sunmaya başlıyorum:

􀅋 Bu konuda üç belirti grubu var: Dikkatsizlik, hiperaktivite ve dürtüsellik.

􀅋 Hiperaktivite daha çok çocuklarda görülse de yetişkinlerde de kıpır kıpırlık, ayağını oynatma, toplantılarda dışarı çıkıp girme, kalem çevirme gibi durumlarla görülür.

􀅋 Dürtüsel yetişkin yer ve duruma uygun olmayan lâflar eder, ani kararlar verir.

􀅋 Bugün bu üç temel ölçüt arasında yer almasa da duygusal oynaklık da temel bir unsur. Yani duyguların çok kolay düşmesi ya da yükselmesi…

(Beyhan Budak)

􀅋 Hiperaktivite, doğuştan gelen bir durum ve nöro gelişimsel bir bozukluk. Her 10 kişiden biri yaşıtlarından farklı olarak bu sınıfta yer alıyor.

􀅋 Dikkat eksikliği olarak adlandırılan durum aslında bir anlamda dikkat fazlalığı. Dikkat var ama çoğunlukla, düzensiz şekilde farklı odaklara yönleniyor. Belli bir göreve yöneldiğinde, beynimizin tek noktaya odaklanamaması, dikkatin ortamdaki başka noktalara da dağılması hâlinden söz ediyoruz.

􀅋 DEHB’li kişiler, ilgi duydukları konularda ise hiperfocus yani aşırı dikkatli ve odaklanmış olabilirler. Mesela 3 saat boyunca oyun oynamak gibi. Bu durum da o kişinin yakın çevresini şaşırtır. Bu durum beyne ‘dopamin’i (ödül hormonu) fazla salgılatır ve bu kişiler sevdikleri alanlara saatlerce yoğunlaşabilirler. Dolayısıyla bahsettiğimiz durumu aslında ‘dikkat eksikliği’nden ziyade ‘dikkat dağınıklığı’ ya da ‘dikkati yönetememe’ diye adlandırmak daha doğru olacaktır.

􀄧 Bu konuya bir sonraki yazıda devam edeceğim. Bu arada siz de yukarıdaki sorulara bir daha göz gezdirip bir bakın bakalım, “Siz de bizden misiniz?” (Devam edecek.)