Çözüm sürecinde dil ve davranış tıkanıklığı nasıl aşılabilir?

THY’nin İstanbul-Amsterdam seferini yapan uçağındayız. Kürt meselesiyle bağlantılı olduğunu düşündüğümüz bir konuyu, Hollanda Dışişleri Bakanlığı’nın desteklediği bir proje çerçevesinde konuşmak üzere Hollanda’ya gidiyoruz. Meclis’teki farklı partilerden milletvekillerinin yer aldığı bir grupla, Avrupa’nın bu sevimli ve zengin ülkesinde ilginç bir başlığı ele alacağız. Konu: “Hassas konularda diyalog.” Daveti, Hollanda Dışişleri Bakanlığı ile Demokratik Gelişim Enstitüsü (DPI) yaptı. Çözüm sürecinin sağlıklı ilerlemesi için çalışan DPI, bu kez demokratikleşmenin yalnızca siyasi ve hukuki kurumlarla değil, davranış biçimleriyle de nasıl ilişkili olduğunu tartışmaya açıyor. Amsterdam’da Amsterdam’da sıcaklık 30 derece. Kaynamış kazana girmiş gibiyiz. Hollandalılar, pek alışık olmadıkları bu hava karşısında şaşkın. Oysa bizim konumuz sakin ve serin bir zihni gerektiriyor.

Nem oranı yüksek; sürekli terliyoruz. Hollanda Dışişleri Bakanlığı Avrupa Direktörü Erik Weststrate, “Hassas Konuşmalar: Diyaloğu Ustaca Yürütmek” gibi bir alanda uzman. Bize üç gün boyunca değişik meseleler karşısında nasıl davranabileceğimizi anlatıyor. Her gerilim ve uzlaşmazlığın bir çıkış yolu bulabileceğine dikkat çekiyor. Buna yeni bir bilim dalı diyebilir miyiz? Belki. Konu başlıkları, ne kadar yeni bir alan üzerinde çalıştığımızı göstermesi bakımından çarpıcı: 1. Etkileşim için amaçların belirlenmesi ve ortak zeminin ortaya konması. 2. Diyalog için uygun ortamın oluşturulması; farklı bakış açılarını dinlemeyi ve anlamayı öğrenmek. 3. Ortak amaçların belirlenmesi ve ortak adımlara doğru ilerlemek.

Gündelik hayatta karşılaştığımız önemli ya da önemsiz birçok konu, daha etkili diyaloglar geliştirebilmek amacıyla masaya yatırılıyor. “Ne yapılabilir?” sorusuna cevap arayan konuşmalar yapılıyor. “Uzlaşmak için uzlaşma”yı savunmanın sakıncaları ve bu sakıncaların nasıl aşılabileceği üzerinde duruluyor. Seminere katılanların çoğu, çatışma çözümü konusunda deneyim sahibi. Bir kurumu yönetirken ya da bir sorunu çözmeye çalışırken hangi yöntemlerin kullanılabileceği tartışılıyor. Dilin ve yaklaşımın sıcaklığı, çözüm için önemli araçlardan biri olarak öne çıkıyor. Bu yenilikçi yönetme ve ilişki kurma biçimi, hayatın içinde giderek önem kazanıyor: Ne zaman, nerede, nasıl bir zorlukla karşılaşırsanız, hangi yöntemleri kullanabilirsiniz? Hollanda’nın merkezinden uzakta, orman kampını andıran bir yerdeki toplantıya milletvekilleri ve sivil toplum örgütlerinin temsilcileri katıldı. Değişik partilerden milletvekilleri, DPI uzmanlar kurulu üyeleri ve sivil toplumdan isimlerin yer aldığı bir grup, bu davranış meselesini anlamaya çalıştı. DEM Parti Sözcüsü Ayşegül Doğan’a gelişmeleri nasıl yorumladıklarını sordum: “Biz siyasetin yargı eliyle düzenlenmesine karşıyız.” “PKK’nın tamamen silah bırakması bir zaman işidir. Belli bir zaman içinde tamamen silahtan arınacaktır. İşin gerçeği, PKK adım attı. Devletten ise tatmin edici bir çıkış henüz ortada yok.” “Bunca olaya rağmen şimdi frene basmak yerine harekete geçseler, yine de yeni adımlar atılabilir.” Dönüş Umudu yitirmemek ve çözüm için çaba sarf etmek gerekiyor. Hollanda’dan bu duyguyla dönüyoruz: Dilin, davranışın ve diyalog kurma biçiminin çözüm süreçlerinde ne kadar belirleyici olduğunu bir kez daha düşünerek.