Giriş
Babalar Günü yaklaşırken insanın aklına çocukluğundan sahneler geliyor. Bazen bir söz, bir bakış. Bazen de o yaşta hiç önemsemediğiniz ama yıllar sonra anlam kazanan küçük bir an.
Sevgili babam Fethi Denizmen bana küçük yaşlarda pek çok şey öğretti. “30 yaşına kadar 3 lisan öğren”, “Neden diye merak et“, ”Kimse hakkında konuşma”... Ama bugün dönüp baktığımda hayatımda en çok iz bırakan öğretilerinden birinin de finansal özgürlük olduğunu görüyorum. “Kendi paranı kazan ve yönet kızım”... Babaların çocuklarına bıraktığı en büyük miras para değil, değerlerdir. Bu Babalar Günü’nde babalara birkaç finansal tavsiyem var.
ÇOCUĞUNUZA HARÇLIK DEĞİL KARAR VERME YETKİSİ VERİN
Çocuklar para yönetimini dinleyerek değil, yaşayarak öğreniyor. Bu yüzden markete gittiğinizde çocuğunuza küçük bir bütçe verin. “Bugün bununla seçim yapacağız” deyin. Bakın neler oluyor. Bir süre sonra fiyat karşılaştırmaya başlıyor. Öncelik belirliyor. Vazgeçiyor. Bekliyor. Aslında o anda matematik değil, hayatı öğreniyor. Araştırmalar çocukların para ile ilgili alışkanlıklarının şaşırtıcı derecede erken yaşlarda oluşmaya başladığını gösteriyor. Bu yüzden para eğitimi lise çağında değil, market koridorlarında başlıyor.
DOĞRU SORULARI SORMAK
Evinizde en çok sorulan sorulardan biri şu olsun: “İstek mi, ihtiyaç mı?” Bu soru yıllardır finansal hayatımı yönlendiren sorulardan biri. Çünkü bütçe yapmak çoğu zaman karmaşık hesaplardan önce geliyor.
Kendimize doğru soruları sormakla başlıyor. Çocuklara bunu erken yaşta öğretebilirsek ileride sadece paralarını değil, hayatlarını da daha bilinçli yönetiyorlar. Üstelik bunu nasihat vererek değil, oyun oynayarak yapmak mümkün.
ÇOCUKLAR SÖYLEDİĞİNİZİ DEĞİL YAPTKLARINIZI HATIRLAR
Çocukluğunuzdan bir bütçe konuşmasını hatırlıyor musunuz? Muhtemelen hayır. Ama evde para konusunda yaşanan davranışları hatırlıyorsunuz. Beklemeyi, sabretmeyi, bir şey almak için para biriktirmeyi, bazen de alınamayan şeyleri... Çocuklar bizim finansal alışkanlıklarımızı sandığımızdan çok daha dikkatli izliyor. Bu yüzden çocuklarınıza yatırımı anlatmadan önce onlara plan yapmayı gösterin. Tasarrufu anlatmadan önce hedef koymayı gösterin.
GÜÇLÜ BABA, HER ŞEYİ TEK BAŞINA TAŞIYAN BABA DEĞİLDİR
Bazen işler yolunda gitmiyor. Gelir azalıyor borç artıyor, beklenmedik masraflar çıkıyor. İşte tam o anlarda birçok baba sessizleşiyor. Oysa yardım istemek güçsüzlük değil. Tam tersine sorumluluk almak. Bir finansal planlamacıyla konuşmak, bir uzmandan destek almak, yeni çözümler aramak. Çocuklarımıza öğretebileceğimiz değerlerden biri de bu. Zorlandığımızda çözüm aramak.
SAĞLIĞINIZI ERTELEMEYİN
Babalar Günü’nde finans konuşurken sağlığı atlamak olmaz. Çünkü sağlık aynı zamanda finansal bir konu. Düzenli olarak hareket etmek, kontrolleri yaptırmak, iyi uyumak, kendine bakmak. Bunlar sadece bugünü değil, geleceği de etkiliyor. Çocuklarımızın bize yıllar sonra da ihtiyaç duyacağını unutmamak gerekiyor. Bazen geleceğe yapılan en iyi yatırım bir fon almak değil, yürüyüşe çıkmak olabiliyor.
FİNANSAL ÖZGÜRLÜK ÇOCUKLARA BIRAKILACAK GÜZEL BİR HEDİYE
Finansal özgürlük sadece çok para sahibi olmak demek değil. Paranın hayatını yönetmesine izin vermemek. Kararlarını korkuyla vermemek. Gelecek için plan yapabilmek. Ben bu bakış açısını babamdan öğrendim. Belki bu yüzden bugün dönüp baktığımda bana öğrettiği en değerli şeylerden biri olduğunu düşünüyorum.
ARTVİN
Rizeli bir babanın kızı olarak Artvin’e hiç gidememiştim. Bu hafta yönetim kurulu üyesi olduğum Doğuş Grubu’nun yatırımlarından olan Artvin Barajı’nı görmek için oradaydım. Her yer yemyeşil, dağlar haşmetli (İsviçre Davos’a benzettim biraz). Çoruh, Amazon nehrinden sonra dünyadaki en hızlı akan nehir. Artvin barajı eşsiz, mühendislik harikası. Ayhan Şahenk Meslek Okulu’ndaki bilim ve edebiyat vizyonundan da çok etkilendim. Etlerin tadı çok güzel. Kahvaltı da Rize’dekinden bayağı farklıydı, özellikle Silor. Ben de sosyal medya takipçilerime sordum “Daha önce yediniz mi?” diye.
İşte sonuçlar.
395 kişi yemiş (Yüzde 36)
691 kişi bilmiyor (Yüzde 64)
Peki siz yediniz mi?
BİR SORU
Bu Babalar Günü’nde tüm babalara bir soru bırakmak istiyorum: Çocuğunuz yıllar sonra sizi düşündüğünde hangi para alışkanlığınızı hatırlamasını isterdiniz? Harcadığınız parayı mı? Yoksa ona öğrettiğiniz değerleri mi? Ben cevabı biliyorum. Çünkü yıllar geçiyor, oyuncaklar değişiyor, maaşlar değişiyor, evler değişiyor. Ama çocuklara öğretilen değerler kalıyor.
