Borç...

Hayatta bazen elimizi uzattığımızda bir destek, bazen de ayağımıza bağlanan bir zincirdir borç. Kimi zaman bir ev, çocuğumuzun eğitimi gibi değer yaratan şeylere borçlanıyoruz. Fakat kontrolü kaybettiğimizde uykularımızı kaçıran, ilişkilerimizi yoran, içimizi daraltan bir yük haline geliyor borçlar.

Eskiler “Borç yiğidin kamçısıdır” der ama bu söz herkes için geçerli değil. Borç, değeri artacak şeyler için, doğru şartlarda, doğru ödeme planıyla alınmalıdır.

KARI-KOCA ARASINDA

Çocukluğunda anne babası veya akrabalarından birisi borç travması görmüş insanlar genelde daha çekinceli olur. Bu sebeple eşinizin borç konusunda bir hassasiyeti varsa ona geçmişini sorun.

KREDİ KARTI VE KMH YENİ FAİZ ORANLARI

1 Ekim’den itibaren kredi kartı ve KMH (avans hesap) faiz oranları değişti

* 25.000 TL ve altı, yüzde 3.50 faiz
* 25.001-150.000 TL arası, yüzde 4 faiz
* 150.001 TL ve üzeri, yüzde 4.50 faiz

Borcun hangi dilimde olduğuna göre ödeyeceğin faiz değişiyor. Doğru limitte kalmak her ay cebinde yüzlerce, hatta binlerce lira bırakabilir. Bu hafta sizden gelen borçla ilgili soruları yanıtladım.

PSİKOLOJİK DESTEK DE LAZIM

SORU: İpin ucu kaçtı. Gelirime oranla çok fazla borcum var. Sürekli bu işin içinden nasıl çıkacağımı düşünüyorum. Fatma

CEVAP:

1 Kendine bir destek ünitesi kur, psikolojik olarak destek verecek insanlardan oluşsun.
2 Borç kapatma konularından anlayan bir arkadaşın olsun. Yoksa benim uygulamama gelebilirsin. Ücretsiz Monay.
3 Karar vermek yolun yarısıdır.
4 Borçlarını listele ve plan yap. 10 sene içinde de olsa bir plan yapmak sana kontrol hissi verir. Bu da güç demektir.
5 En küçük bir borcunu kapat.
6 Başarı kazandığında bunu kutla.
7 En yüksek faizli ve en kısa dönem borçtan başlayarak eritmeye devam et.
8 Borcun aklına geldiği zaman, zihnini, harcamalarından tasarruf etmeye odakla, bunu bir oyun haline çevir.
9 Bir müddet istek harcamalarına ket vur ve sadece ihtiyaçlarını karşıla.
10 Unutma, her borç ödenir.

DEFTER TUTMANIN NE FAYDASI VAR?

SORU: ‘Borçlarını yaz, takip et’ filan diyorsunuz, buna cidden gerek var mı? Zaten hep aklımda. Emre

CEVAP: Emreciğim takip edip yazmadığın şeyi bilemezsin, bilmediğin şeyi ölçemezsin, ölçmediğin şeyi yönetemezsin, yönetmediğin şey seni yönetir! Anlaştık mı?

SAKLIYORUM DOĞRU MU?

SORU: Eşime borcum olduğunu söylemiyorum. Gizlemek yanlış mı? Murat

CEVAP: Yapma... Çünkü bunu saklamak finansal aldatmaya girer. Doğru bir zaman ve ortam oluştur ve tatlı dille söyle. Eşinin kalbine giden yolu en iyi sen bilirsin Murat.

KREDİ KARTI BORCU

SORU: Kredi kartı borcumu taksitlendirsem mi yoksa tamamen kapatsam mı daha iyi olur? Ayşe

CEVAP: Taksit, anlık rahatlatır ama faiz yükünü artırır. Mümkünse yüksek faizli bu borcu öncelikle kapat. Eğer aylık yetiştiremiyorsan taksitlendirebilirsin. Huzurun daha önemli ama rehavete de kapılma.

ÖNCE HANGİSİ?

SORU: Birden fazla borcum var. Önce hangisini bitirmeli, nereden başlamalı? Sevgi

CEVAP: Sana iki formül... Borçlarının sayısı seni rahatsız ediyorsa en küçük olanı kapat rahat et. Senin için fark etmiyorsa faizi en yüksek olanı kapat.

BORÇ ÖDERKEN BİRİKİM YAPMAK ZOR MU?

SORU: Hem borcum var hem de kenara para koymak istiyorum. İkisi bir arada olur mu? Ali

CEVAP: Ev veya araba kredisi ödüyorsan olur. Kredi kartı veya KMH borcu varken olmaz. Arkadaşına borç öderken birikim yapma, haksızlık olur. Adil olmak için önce onun borcunu öde. Seninki Can da onunki patlıcan mı!

ÇALIŞMAYAN ÖĞRETMEN

SORU: Ben çalışmayan bir öğretmenim. Tek gelir kaynağı eşim. Kredi kartı kullanıyor, uzun zaman önce sorduğumda borcun 50 bin lira civarında olduğunu, bunu da aylık taksitlerle ödeyeceğini söylüyordu. Şimdi borcumuzun aslında 90 bin lira olduğunu öğrendim. Eşime tek birikimim olan altınlarımı bozmayı teklif ettim, istemeyerek de olsa. Acaba bunun için ihtiyaç kredisi mi çekmeliyiz, yoksa altınlarımı vermeli miyim? Sare

CEVAP: Sen kendi altınını bozarsan, borcun azalmasına katkın olur ama bu aslında onun borcunun senin birikimini eritmesi demek. Kredi çekmek de yine ortak bütçeye yeni bir yük bindirir. Önce eşin bankayla görüşsün, borcun faizini düşürmek, yapılandırmak mümkün mü? Sonra ne kadarını kendi gelirinden ödeyebilir, ne kadarında senin desteğine gerek var netleşir. Altınlarını borcu kapatmak için değil ama ev bütçesini biraz rahatlatmak için kullanmayı düşünebilirsin (örneğin acil giderler için). Ama tüm sorumluluğu üstlenme; yoksa borç sadece senden çıkan kaynakla çözülür ve tekrarlama riski olur.

CHECK UP

* Toplam kaç tür borcun var? (Kredi, KMH, kredi kartı, arkadaş vb.)
* Borca ödediğin aylık toplam tutar ne kadar?
* Her ay gelirinin yüzde kaçı borç ödemelerine gidiyor?
* Kredi kartlarında genelde asgari mi tam mı ödüyorsun?
* KMH (ek hesap) kullanıyor musun?
* Son 3 ayda gecikmen oldu mu?
* Kredi puanını biliyor musun? Bu sorulara rahatça cevap verebiliyorsan iyi durumdasın.

Bu sorular seni endişelendirdiyse adım atma zamanı gelmiş demektir.