Giriş
Herkesin hayatında maddi olarak zorlandığı, yön aradığı, “Ben ne yapmalıyım?” dediği dönemler olur. Bu hafta kadın takipçilerimden gelen soruları cevaplandırdım.
EVİ ALMAK İÇİN HANGİSİ MANTIKLI?
Soru: Ben asgari ücretle çalışıyorum. Eşim de asgari ücret ve artı mesai alıyor, bir de eşim EYT’den emekli. Köyde oturuyoruz, oturduğumuz yerin tapusunu 1.956.100 TL ile alacağız. Ödeme koşullarını gönderdiler. Sizce nasıl ödemeliyiz? Tam peşinde yüzde 20 indirim var, yarısı peşin yarısı taksitlide yüzde 10 indirim yapıyorlar. Uzun süre taksitli olan yüzde 10 peşin, geri kalanına faizli taksit uygulanıyor. Sizce hangisi mantıklı? Eşimle kararsız kaldık. Seda
Cevap: Hayırlı olsun. Birikiminiz, borcunuz var mı bilmiyorum. Durumunuzu beraber netleştirelim: Tapu için toplam satış bedeli: 1.956.100 TL.
3 seçenek var: 1. Tam peşin: Yüzde 20 indirim, 1.564.880 TL. 2. Yüzde 50 peşin + yüzde 50 taksit: Yüzde 10 indirim, 1.760.490 TL (peşinat minimum 880.245 TL, kalanı taksitli + faiz). 3. Hepsi taksitli: Yüzde 10 peşinat, 1.956.100 TL (peşinat minimum 195.610 TL, kalanı taksitli + faiz). Enflasyonu da düşünürsek, yarı peşin + yarı taksit orta yol. Çünkü hem indirim alıyorsunuz hem de bir kısmı enflasyonda eriyor. Son karar sizin tabii. Önünüzde sizi bekleyen büyük harcamalar var mı? Aylık ödemelerde zorlanacak mısınız? Onu mutlaka kontrol edin.
DÜZLÜĞE ÇIKMAK İÇİN NE YAPMALIYIM?
SORU: Aylık gelirim 49 bin lira ama banka borçlarım var. Düzenli ödüyordum, gecikmeler oldu. Düzlüğe çıkmak için ne yapmalıyım? Zahide
CEVAP: Zahide kardeş, önce derin nefes al, çünkü düzlüğe çıkmak imkansız değil. Doğru bir plan ve istikrarla sen de başarabilirsin. Bugünkü durumunu netleştirmekle başla:
* Toplam borç tutarın ne kadar? En yüksek faizli borçtan başlayarak listele; kredi, kredi kartı, ek hesap vs.
* Her ay ne kadar borç ödüyorsun?
* Kira ödüyor musun? Ne kadar?
* Zorunlu giderlerin ne kadar? (Fatura, gıda, ulaşım...)
* Birikimin var mı?
Kısabileceğin harcamalarını, gözden geçir. Borçlarını bitirene kadar ‘kaktüs modu’na gir, sadece ihtiyaç harcamalarına odaklan. Ek gelir yollarını araştır. Eğer bunlar yeterli gelmiyorsa, borç yapılandırma şartlarını genişlettiler, sana uyup uymadığını bankana sorabilirsin.
ÇALIŞTIM, BİRİKTİRDİM AMA İŞE ARA VERDİM
SORU: 33 yaşındayım. Okul biter bitmez hep çalıştım, biriktirdim. Bebeğim nedeniyle işe ara verdim. Yılbaşında döneceğim inşallah. Halihazırda dövizde bir miktar param ve düğün takılarım duruyor. Kendi adıma bunları daha farklı nasıl değerlendirebilirim? Şu an gelirim yok, yılbaşına dek. Gülseren
CEVAP: Öncelikle seni kutlarım Gülseren. Düzenli çalışmak, biriktirmek, şimdi de sakin kalmak… Bunlar kolay değil ama sen başarmışsın. Ve en değerlisi: Bebeğin. Allah bağışlasın. Şu anda; gelirin yok, giderlerin artmış olabilir ve o takılar, dövizler sana güven duygusu veriyor. Bu dönemde önerim: Altınlara dokunma. Çünkü bu birikim, B planı değil, şu an için ana güvencen. Döndürürsen yerine koyman zaman alır ya da hiç koyamayabilirsin.
ÇOK FIRSAT KAÇIRMIŞIZ
Soru: 20 yıllık evliyiz, 3 çocuğumuz, güzel bir evimiz ve orta seviye bir arabamız var. Çocukları liseye kadar özel okuttuk çünkü çalıştığımız için bakıcı yerine okullara ödedik. Karı koca memuruz ama dönüp bakınca çok fırsatlar kaçırmışız, buna çok üzülüyorum. Ceylan
Cevap: Maşallah. Nazar değmesin. Hayatta her karar, içinde görünmeyen bir ‘bedel’ ve bir ‘kazanım’ taşıyor. Siz 20 yıl boyunca ailenizi öncelemiş, çocuklarınız için konforlu bir yol çizmişsiniz. Kaçan fırsatlar varsa da, elde ettikleriniz hiç az değil. 3 çocuk büyütmüşsünüz, bir ev almışsınız, arabanız var, çocuklara eğitim yatırımı yapmışsınız… Bunların hepsi birer başarı. Peki şimdi ne yapabilirsiniz? Geçmişe değil, bugüne bakın. Bugün hâlâ çalışan, maaş alan ve birikim yapma şansı olan bir ailesiniz. Çocuklar büyümüş, harcamalar azalmış olabilir. Bu yeni birikim dönemi olabilir.
ÖNCE BİRİKİM İÇİN AYIR
SORU: Sürekli sizi dinliyor, takip ediyorum. Ben asgari ücret alan bir vatandaşım, kira ödüyorum. Maaşımdan arta kalanla nasıl bir yatırım aracına girmeliyim? Dilek
CEVAP: Maaştan bir şey arta kalmaz. Onun yerine finansal okuryazarlığın altın yöntemlerinden birini alışkanlık haline getir: Önce birikimi ayır, kalanı harca. Maaşın eline geçer geçmez ayırabiliyorsan, 500-1.000 TL birikimi ayır, kalanı harca. Bu birikimle de sepet şeklinde çeşitlendirme yap. Sepetinde; biraz altın, biraz gümüş, biraz para piyasası fonu, biraz fon olabilir. Son karar senin.
HAFTANIN ANKETİ
Pembe bir şapka gözüme takıldı, Instagram’daki takipçilerime sordum: “Alayım mı, almayayım mı?”
AL DİYENLER: Yüzde 45 (2.168 kişi)
ALMA DİYENLER: Yüzde 55 (2.607 kişi)
SONUÇ: Almadım ama zihnimde ‘aldım saydım’, hevesimi bastırdım. Cüzdan rahat, ben rahat.
GÜNÜN SÖZÜ
“Paran kadar değil, planın kadar rahatsın.”
GÜNÜN TERİMİ SEPET YATIRIMI
Tüm yatırımını tek bir araca değil, farklı alanlara dağıtarak riskini azaltmak. Tıpkı yumurtaları tek sepete koymamak gibi…
