Japon Yeni neden değersiz?

Japonya, II. Dünya Savaşı’nda uğradığı yıkım nedeniyle ekonomisinde en yüksek hasarı alan ülkeler arasında yer aldı. Fakat kısa zaman içerisinde teknoloji ve sanayi alanlarında kendini geliştirdi ve dünya ekonomisinde söz sahibi ülke konumuna geldi. Savaşın ardından 20. yüzyılın ikinci yarısında kayda değer bir büyüme kaydeden Japonya, dünyanın en büyük üçüncü ekonomisi durumuna geldi. Günümüzde Japon yeni, ABD doları ve euronun ardından dünyanın en çok işlem gören üçüncü para birimidir. Dolar/yen paritesi şu anda son 36 yılın en yüksek seviyesinde. Ancak bir ülkenin para biriminin rakamsal değerinin küçük olması, o ekonominin zayıf olduğu anlamına gelmiyor. Japonya, dünyanın en gelişmiş sanayi ve teknoloji devlerinden biridir. Ülke, dünyanın en büyük ekonomilerinden birine sahiptir. Japon vatandaşlarının gelir seviyesi ve alım güçleri oldukça yüksektir. Japonya’da üretim, kura bağlı olarak değişmez ve düşük enflasyon hedeflenir. Japon yeni, Japonya Merkez Bankası’nın yıllardır uyguladığı düşük faiz oranları nedeniyle dolar karşısında uzun süredir ucuz seyrediyor. Bu durum, Japonya’nın küresel piyasalarda ihracatını rekabetçi kılmak için bilinçli olarak tercih ettiği bir stratejidir. Düşük kur, Japon ürünlerini yabancı pazarlarda daha cazip hale getiriyor. Düşük kur, ülkenin üretim çarklarının dönmesini sağlarken yüksek maaş ve alım gücü ile iç dengeler korunuyor. Japonya’nın ekonomik tutumu, ihracat yaparken yatırımcıya avantaj sağlamak üzerine kuruludur. Bu nedenle, dolar karşısında değersiz bir yen, ihracatta avantaj sağlıyor. Japonya, ihracatını desteklemek, durgunlukla mücadele etmek ve rekabet gücünü korumak için para biriminin değerini bilinçli olarak düşük tutmayı tercih ediyor. Japonya Merkez Bankası, deflasyonu önlemek ve büyümeyi desteklemek için uzun yıllar boyunca gelişmiş ülkeler arasındaki en düşük faiz oranlarını uyguluyor. Japonya’nın küresel ekonomideki temel gücü üretime ve ihracata dayanıyor. Zayıf bir yen, Japon ürünlerinin yurt dışındaki pazarlarda daha ucuz ve rekabetçi olmasını sağlıyor. Japonya, diğer gelişmiş ülkelerin aksine yıllarca faizleri artırmaktan kaçındı, hatta sıfıra yakın (veya negatif) faiz politikaları uyguladı. Bu durum, yatırımcıların yüksek faiz veren diğer para birimlerine yönelmesine neden oldu. ABD ve Avrupa merkez bankaları enflasyonla mücadele etmek için faizleri hızla artırırken, Japonya faizleri sıfıra yakın tuttu. Yatırımcılar, Japonya’dan ucuz yen borçlanıp bu parayı yüksek faiz veren ülkelere yatırdığı için yen sürekli satış baskısıyla karşılaştı. Japon ekonomisi büyük oranda ihracata dayalıdır. Yen ucuz olduğunda, Japon markaların yurt dışına sattığı ürünler küresel pazarda daha ucuz ve rekabetçi hale geliyor. Bu yüzden Japon hükümetleri yenin aşırı değerlenmesini bilerek istemez. Japonya’nın ekonomik modeli, yeni değersizleştirip ticaret fazlası vermesi üzerine kuruludur. Japonya enerjisinin ve gıdasının büyük kısmını ithal ediyor. Küresel emtia fiyatları arttığında Japonya’nın dış ticaret açığı büyüyor ve bu da para birimini zayıflatıyor. Yenin nominal olarak düşük olması; ekonomik bir başarısızlık değil, tamamen bir kur sistemi tercihidir. Japonya’da en küçük temel para birimi doğrudan 1 yendir. Yani Japonya’daki 1 yen, aslında diğer ülkelerin 1 kuruşu veya 1 centi gibi işlev görüyor. Bu yüzden nominal değerinin küçük olması, Japon ekonomisinin zayıf olduğu anlamına gelmiyor; yen dünyanın en güvenli ve en çok rezerv tutulan para birimlerinden biridir. Japonya’da fiyatların ve maaşların artırılmasına yönelik güçlü bir toplumsal direnç vardır. Bu durum, enflasyonun yükselmesini engellerken para biriminin değerinin de düşük bir skalada kalmasına yol açıyor. Japon yeni, rakamsal olarak dolar karşısında düşük görünse de satın alma gücü açısından oldukça güçlü bir para birimidir. Öte yandan Japonya’daki yüksek yaş ortalaması ve işsizlik oranını artırması, ekonomik büyümeyi yavaşlatıyor. Ayrıca Japonya, özellikle elektrik ihtiyacı için ithal petrole bağımlıdır. Bu olumsuz durumlar, diğer ülkelerde olduğu gibi Japonya’da da ekonomik daralmayı artıran unsurlar olarak karşımıza çıkıyor.