12 Eylül 1980 darbesi sürecinde fişlenen ve sakıncalı bulunan 1 milyon 683 bin kişiden, 650 bini gözaltına alındı, açılan 210 bin davada 230 bin kişi yargılandı. 14 bin kişi vatandaşlıktan çıkarıldı, 7 binden fazla kişi için idam cezası istendi. 517 kişinin ölüm cezasına çarptırıldığı süreçte, 50 kişi darağacına gönderildi. Kamuoyunda “Simitçi Kerim” vakası olarak bilinen olay, 12 Eylül yargı sisteminin absürtlüğünü özetleyen en acı, ancak bir o kadar da ibretlik örneklerden biridir. Gazeteci, yazar Avni Özgürel’in tanıklık ettiği ve kendi gözaltı sürecinde cereyan eden bu trajedi, sokakta ekmeğini kazanan masum bir simitçinin, sırf “gözaltı kotası”nın tutturulması uğruna nasıl idama kadar sürüklendiğinin en somut örneğidir. Operasyonlara çıkan jandarma timleri, üst komuta kademesine belirli sayıda şüpheliyi getireceklerini önceden rapor ediyordu. Emir-komuta zincirinin tavizsiz işlediği, liyakatten ziyade mutlak itaatin söz konusu olduğu ve en ufak bir zafiyetin ağır cezalandırıldığı bu ortamda, operasyonu yürüten alt rütbeli subaylar için asıl mesele gerçeğin ortaya çıkarılması veya suçlunun yakalanması değil, üstlere verilen sayının eksiksiz olarak teslim edilmesiydi.
12 Eylül askeri darbesinin ardından, jandarma timleri, gazeteci Avni Özgürel’in evine baskın düzenleyerek, kendisini gözaltına alırlar. Özgürel, tanıklık ettiği bu acı olayı şu cümlelerle dile getiriyor: “Kaçıncı kez gözaltına alındığımı hatırlamıyorum. Şafak vakti kapıya dayanan jandarmalar, yine evi birbirine katarak beni alıp götürdü. Komşuların bakışları arasında bindirildiğim askeri araçta benimle birlikte sekiz kişi daha vardı. Mamak’a doğru giderken, Dikimevi dolaylarında genç bir mahkûm araçtan atlayıp kaçmayı başardı. ‘Keşke dokuz kişiyi aldım getiriyorum demeseydim’ diye homurdandığını duyduğum üsteğmen, bir süre bekleyip askerlere cemseye binme emri verdi ve tekrar yola koyulduk. Mamak’a doğru giderken bir kere daha durduk. Kaçan kişinin yerini doldurmak isteyen üsteğmen, yol kenarındaki bir simitçiyi apar topar araca bindirdi. Böylece sayı yeniden dokuza tamamlandı. Hepimiz aç olduğumuz için yol boyunca simitçinin simitlerini yedik. Mamak’a vardığımızda bir yüzbaşı, gelenleri ‘sağcı’ ve ‘solcu’ diye, ikiye ayırıyordu. Neye uğradığını şaşıran simitçi Kerim’e, kendini kurtarması için ‘sağcıyım’ demesini tembihledim.
Günler sonra duruşma salonunda karşılaştığımızda Kerim’in durumunun vahametini anladım; sol görüşlü birini öldürmekle suçlanıyor ve idamı isteniyordu. Polislerin yönlendirmesiyle, işlemediği bir cinayeti ve silahın yerini gösterdiğine dair tutanakları imzalamıştı. Ona sadece bir avukat tutmasını önerebildim. Kerim, çok dürüst ve fazlasıyla saf bir çocuktu. Annesi ve kız arkadaşından başka kimsesi olmayan, simit satarak geçimini sağlayan ve biriktirdiği parayla evlenme hayali kuran bir gençti. İki günde bir mahkemeye çıkarıldığım için, Kerim ile sık sık karşılaşıyorduk. Bir avukatın vekaletini ücretsiz aldığını ama onun da pek ilgilenemediğini söyledi. Derken, idam cezası aldığını öğrendim. Kendi derdimi unutup başına ne geldiğini araştırmaya başladım. Avukatımdan onunla ilgilenmesini rica ettim. Onun uğraşları sonucu, Kerim’in öldürdüğü söylenen genci aslında aynı örgütten başka birinin öldürdüğünü öğrendik. Hatta o kişinin bizim simitçiyle aynı zamanda, aynı yerde, yani Mamak’ta yargılanıp hapis cezası aldığını da ortaya çıkardık. Kerim’in öldürdüğü iddia edilen kişiyi asıl vuran katil de yakalanmış ve aynı cinayetten idam almıştı. Tek bir cinayet için iki farklı kişiye idam cezası verildiği bu skandal, dosya askeri yargıtaya gidince ortaya çıktı. Yargıtay, gerçek katilin cezasını onaylayıp Kerim hakkındaki kararı bozdu ve Kerim bu sayede şans eseri beraat etti.”
