Bel kalınlaşınca şeker riski artar

Bel çevresinin kadınlarda 88, erkeklerde 102 santimin üzerinde olması insülin direncine yol açarak şeker hastalığına zemin hazırlıyor

Cumartesi, 10 Nisan 2010 - 05:00

Bel kalınlaşınca şeker riski artar

Hazırlayan:  ÖZGÜR GÖKMEN ÇELENK
ozgur.celenk@posta.com.tr

İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı, Endokrinoloji Metabolizma ve Diyabet Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Zeynep Oşar Siva anlattı:

İnsülin direnci nedir?
Prof. Dr. Zeynep Oşar Siva: İnsülin, pankreasımızdan salgılanan bir hormondur. Görevi kan şekerini düşürmektir. 1 birim insülin, kan şekerini 30 miligram kadar düşürür. Şişmanladığımızda, özellikle de karın içi organlarımızın çevresindeki yağ dokusu arttığında vücudumuzda insüline karşı direnç gelişir.
1 birim ünsilin 30 miligram kan şekeri düşürürken 10 miligram düşürür hale gelir. Vücut bu durumla baş etmek için daha fazla insülin üretmeye başlar. Örneğin vücut, kan şekerini 80-100 arasında tutmak için 7-8 ünite ünsilün salgılarken, insülin direnci olanlarda bu oran 20-30’a hatta 50’ye kadar çıkar. Bu tabloya insülin direnci deriz.

Ne kadar kilo fazlası insülin direnci yaratır?
Prof. Dr. Zeynep Oşar Siva: Bel çevresinin kadında 88, erkekte 102 santimin üzerine çıkması insülin direnci açısından çok önemli bir aşamadır.

Yemek sonrası yorgunluk, uyku hali, tatlı isteği insülin direnci işareti mi?
Prof. Dr. Zeynep Oşar Siva: Hayır. Bu belirtiler reaktif hipoglisemi (yemekten 2 saat sonra kan şekerinin düşmesi) belirtileridir. İnsülin direnci bazı kişilerde reaktif hipoglisemi ile birlikte olabilir. Ama her reaktif hipoglisemi insülin direnci ya da diyabet riski demek değildir.

Yalnızca şişmanlarda mı görülür?
Prof. Dr. Zeynep Oşar Siva: Genellikle şişmanlarda görülür. İnsülin direnci bir hastalık değildir. Belirti vermez.

İnsülin direnci neden önemli bir sorundur?
Prof. Dr. Zeynep Oşar Siva: Çünkü diyabete yol açabilir. İnsülin direnci ile yüksek tansiyon, kan yağları bozuklukları, damar sertliği, karaciğer yağlanması arasında da ilişki vardır.

İnsülin direnci nasıl tespit edilir?
Prof. Dr. Zeynep Oşar Siva: Açlık kan şekeri ve insülini arasındaki orana bakarak kolayca insülin direncinizin olup olmadığını öğrenebilirsiniz.

İnsülin direncini düşürmek için ne yapmak gerekir?
Prof. Dr. Zeynep Oşar Siva: Şişmanlığın tedavi edilmesi gerekir. Kilo verirseniz insülin direnci sorununuz kalıcı çözülebilir. Fazla kilolarınızdan kurtulmak için de haftada en az 6 gün egzersiz yapmak ve düşük kalorili bir diyet uygulamak şart.

Nedensiz kilo kaybı diyabet habercisi
Tip 1 diyabetin sebepleri nelerdir?
Prof. Dr. Zeynep Oşar Siva: Tip 1 diyabet otoimmün hastalıklar grubundadır. Otoimmün hastalıklarda vücut kendi dokularını nedeni bilinmeyen bir şekilde tahrip eder.
Tip 1 diyabette de vücut pankreastaki beta hücrelerini düşman olarak algılar ve onları tahrip eder. Kesin nedenini bilmiyoruz ama birtakım virüs enfeksiyonlarının, gıdalardaki bazı maddelerin diyabete yol açabileceğini biliyoruz.

Tip 1 diyabet önlenebilir mi?
Prof. Dr. Zeynep Oşar Siva: Bu konuda birçok bilimsel araştırma yapılıyor. Ama henüz nasıl önlenebileceğini bilmiyoruz.

Sık görülen bir sorun mu?
Prof. Dr. Zeynep Oşar Siva: Her 100 kişiden 1’inde tip 1 diyabet görülür.

Nasıl teşhis edilir?
Prof. Dr. Zeynep Oşar Siva: Teşhis çok kolaydır. Çünkü hastalık çok hızlı ortaya çıkar. Hastaların genel durumları kötüleşir, çok kilo kaybederler. Çok sık idrara çıkmaktan yakınırlar. Ağızları kurudur. Kısa zamanda ağızlarında bir aseton kokusu oluşur. Bu bulgular diyabet tanısını kolayca koydurur.

Nasıl tedavi edilir?
Prof. Dr. Zeynep Oşar Siva: Hemen insülin başlanır. Hastanın günde en az 4 defa insülin yapması zorunludur. İnsülin enjeksiyon ya da pompalarla kullanılabilir. Son yıllarda burundan ya da karın boşluğu içine verilebilecek insülinler gibi alternatif tedaviler üzerinde duruluyor.
Ancak bunlar henüz klinik uygulamaya hazır hale gelmiş değil. Daha modern pompalar geliştirilmeye çalışılıyor. Yakında anlık kan şekeri ölçümü yapan ve o anki kan şekeri değerine göre insülini cilt altına vermeye programlanmış pompalar geliştirilecek.

Yarın: Şeker hastalarının yaptırması gereken testler

3