Emekli ikramiyesi emekliliği hak etmek gerekiyor

Pazartesi, 14 Haziran 2010 - 05:00

Soru: 2829 sayılı Yasa’nın Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilen maddesi yerine yeni bir düzenleme yapılmadığı için bir boşluk doğdu. İstifa eden memurların önce SGK’ya (Sosyal Güvenlik Kurumu) başvurup, 60 gün içinde olumsuz yanıt aldığında ya da hiç yanıt alamadığında idare mahkemesine dava açması gerektiğini okuyoruz. Bu başvuruyu veya davayı sadece emekli olmuş veya emekliliğe hak kazanmış olan SGK çalışanı mı açabilecek? Yoksa benim gibi Emekli Sandığı’na tabi olarak çalışırken istifa etmiş, halen SGK’ya bağlı SSK’lı olarak çalışan, ancak henüz emekliliğe hak kazanmamış kişiler de dava açabilecek mi? 1988’de kamuda işe başlayıp 19 yıl devlet memuru olarak Emekli Sandığı’na prim ödeyerek çalıştıktan sonra istifa edip halen özel sektörde SSK’ya bağlı olarak çalışmakta olan 1963 doğumlu bir çalışanım. Emekliliğimin dolmasına bir kaç yıl var. Şu anda bu kesenekleri geri almak için başvuruda bulunup dava açabilir miyim? Ya da emeklilik süremin dolmasını bekleyip bir kaç yıl sonra mı dava açabilirim? Ancak bu sefer ileride yapılacak bir düzenleme ile bu hakkımı da kaybetme riskim yok mu? Ersin AYKUT/Ankara Cevap: Memuriyette geçen sürelerin emekli ikramiyesini alabilmek için, emekli olmak gerekiyor. Sizin gibi memuriyetten ayrılarak, 4/a’lı (SSK) olarak çalışmasına devam edenler emekli ikramiyesi alamaz. Emekli olmadan emekli ikramiyesi talep edemezsiniz. Bir kaç yıl sonra emekli olacağınız tarihte emekli ikramiyesi talep edebilirsiniz. Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararından sonra 5 Haziran’a kadar yeni bir yasa çıkarılması gerektiği halde, yasa henüz çıkarılamadı. Ancak, TBMM’de yasalaşma sürecinde olan kanun tasarısı var. Fakat tasarı Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı gerekçesine uygun değil. Eski uygulamanın devamını öngörüyor. Emekli ikramiyesi almaya mani olduğundan Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilen, ‘son çalışılan kurumun Emekli Sandığı’na tabi olması...’ ibare si, bu kez 5434 sayılı yasanın 89’uncu maddesine konuyor. Tasarı bu haliyle yasalaşırsa, tekrar Anayasa Mahkemesi’ne taşınması halinde, iptal edileceğine hiç kuşku yok. Emekli olacağınız tarihe kadar, bu konunun netleşeceğini umuyoruz. Emekli olacağınız tarihte emekli ikramiyenizi alamazsanız, dava açarak emekli ikramiyenizi yargı yoluyla almaya çalışabilirsiniz. İleride çıkacak yasa ile hakkınızı kaybetme riskiniz olabilmesi için, bugün emekli ikramiyesi alma hakkınız olması gerekir. Bugün emekli ikramiyesi alma hakkınız olmadığına göre, olmayan hakkı kaybetme riskiniz de yok.

Tazminat alamazsın diyenlere 1475 sayılı Kanun’daki ilgili maddesini gösterin

Soru: 25 Haziran 1970 doğumluyum. 2 Ocak 1988’de SSK’lı oldum. 4206 günüm var. 1 Nisan 2004 yılından beri bir şirkette çalışıyorum. İşten ayrılmak istiyorum. Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü ve iş mahkemesine gittim. Kıdem tazminatı alamayacağım söylendi. Böyle bir yasa mı çıktı? Ne yapabilirim? Mehmet ALTAYTAŞ/Zonguldak Cevap: Emekli olmak için aranan sigorta, prim şartlarını yerine getiren ve sadece aranan yaş haddini dolduramayanlardan isteyen, kıdem tazminatını alarak işinden ayrılabilir. Emekli, aylığı bağlanması için aranan yaş haddinin dolmasını çalışmadan bekleyebileceği gibi, başka bir işyerinde, hatta ayrıldığı işyerinde sigortalı çalışarak da bekleyebilir. Yaş haddinden emekli olmak için 15 yıl sigorta, 3600 gün prim ve 58 yaş şartına tabisiniz. 15 yıllık sigorta ve 3600 gün priminiz olduğundan, kıdem tazminatınızı alarak işinizden ayrılabilirsiniz. Bunun için yapmanız gereken, bulunduğunuz yerdeki Sosyal Güvenlik İl veya Merkez Müdürlüğü’nden ‘kıdem tazminatı alabilir’ yazısını alarak işverene ibraz etmektir. ‘Kıdem tazminatı alamazsın’ diyenlere, 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14’üncü maddesi birinci fıkrasının beşinci bendini okumalarını söyleyin. Bu düzenleme, 4447 sayılı Yasa’nın 45’inci maddesi ile 1475 sayılı Kanun’un 14’üncü maddesinde yapılan değişiklikle getirildi, 8 Eylül 1999’dan beri yürürlüktedir.

Yüzde 60 işgücü kaybınız varsa malulen emekli olabilirsiniz

Soru: 1996’dan beri SSK’lı olarak çalışıyorum. 2009’da açık kalp ameliyatı oldum. 5 damarım değişti. Malulen emeklilik istedim. Ret kararı geldi. Çalışırken zorlanıyorum. Malulen emekli olmak için ne yapmam gerekir? BARO Cevap: Emekli olmak için 10 yıl sigorta, 1800 gün prim ve yüzde 60 işgücü kaybı gerekiyor. Süre ve prim ödeme şartlarınız yeterli olduğundan, yüzde 60 işgücü kaybınız olduğuna dair alacağınız sağlık kurulu raporunuzu SGK’nın (Sosyal Güvenlik Kurumu) onaylaması haklinde, malulen emekli olabilirsiniz. 

SSK emeklisi de olsanız Emekli Sandığı’ndan yetim aylığı alabilirsiniz

Soru: SSK emeklisiyim. Emekli Sandığı emeklisi olan rahmetli babamdan yetim maaşı alabilir miyim? Elif YILMAZ Cevap: Emekli Sandığı sadece, Emekli Sandığı’na tabi olarak çalışan ve kendi çalışmalarından dolayı Emekli Sandığı’ndan emekli aylığı alanlara yetim aylığı bağlamaz. Emekli Sandığı dışındaki sosyal güvelik kurumlarına tabi olarak çalışan veya bu kurumlardan emekli aylığı alanlara yetim aylığı bağlar. SSK emeklisi olsanız da babanızdan dolayı Emekli Sandığı’ndan yetim aylığı alabilirsiniz.

2011’de emekli olabilirsiniz

Soru: 1965 doğumluyum. Mart 1982’de SSK’lı oldum. Daha sonra Bağ-Kur’a geçtim. Tekrar sigortaya çevirdim. Bu süre içinde mecbur olan 3.5 yılın doldurulmasına 3 ay kaldı. Ne zaman emekli olabilirim? Vedat AKKUŞ Cevap: Sorunuzdan üç ay sonra, son 1260 gün (3.5 yıl) priminizi SSK’ya ödemiş olacağınız anlaşılıyor. SSK’ya prim ödemenizi 1260 güne tamamladığınızda, SSK’da 25 yıl sigorta, 5075 gün prim ve 46 yaş şartlarına tabi olursunuz. 5075 gün prim ödemiş olmanız şartıyla, 2011’de 46 yaşınızı dolduracağınız tarihte emekli olabilirsiniz.