Emekli ve dul aylığı birlikte alınabilir

Pazar, 18 Ekim 2009 - 05:00

Soru: Annem SSK’lı olarak çalışan babamın vefatından sonra 1986’da dul ve yetim maaşı almaya başladı. 1 Eylül 1994’te sigortalı bir işe girdi. Şu an çalışmasından dolayı kendisi de kısmi yaşlılıktan emekli olabilecek durumda. Annem emekli olursa, her iki maaşı da alabilir mi? Fahrettin GÖZÜYANIK

Cevap:
Anneniz kendi çalışmalarından dolayı emekli olarak emekli aylığı almaya başladığında, babanızdan dolayı almakta olduğu ölüm aylığı kesilmez. Hem kendi aylığını hem de dul aylığı olmak üzere çift aylık alabilir. Annenizin dul aylığı, ancak evlendiği zaman kesilir. Evlenmediği sürece kesilmez.

Sigortalı olduğunda Emekli Sandığı’ndan aldığınız yetim aylığı kesilmez
Soru: 29 Mart 1961 doğumluyum. 12 Şubat 1980’de SSK’lı oldum. 30 Nisan 2009 itibarıyla isteğe bağlı ödemelerim dâhil prim ödememi 3695 güne tamamladım ve prim ödemesini kestim. 50 yaşını doldurduğumda emekli olacağımı biliyorum. Şimdi bir şirkette işe başlarsam adıma ödenecek primlerin 50 yaşında emekli olmama zararı olur mu? Şu anda Emekli Sandığı’ndan babamdan dolayı almakta olduğum yetim maaşı kesilir mi? Sağlıktan faydalanmama mani olur mu? Fulya ERDİNÇ

Cevap:
Eski kanun hükümlerince, yaşlılık aylığı ile emekli olmak için 15 yıl sigorta, 3600 gün prim ve 50 yaş şartlarına tabisiniz. Bundan sonra prim ödemeseniz de 50 yaşınızı dolduracağınız 29 Mart 2011’de emekli olabilirsiniz. Fazla prim ödenmesinin emekliliğinize zararı olmaz. Çalışmaya başladığınızda, yetim aylığı kesilmez. Ancak, sağlık yardımını kendi sigortanızdan almanız gerekir. Ancak, sağlık yardımları arasında fark kalmadığından bu sorun olmaz.

ANNENİZİN 3600 GÜNLE EMEKLİ OLMASI UYGUN
Soru: Annem 1960 doğumlu. Haziran 1996’da SSK’lı oldu. 1780 gün primi var. İsteğe bağlı sigortasını öderse ne zaman emekli olur? ENGİN

Cevap:
Annenizin durumu, kısmi yaşlılık aylığıyla emekli olmayı avantajlı kılıyor. Anneniz kısmi yaşlılık aylığı ile emekli olmak için 15 yıl sigorta, 3600 gün prim ve 58 yaş şartlarına tabi. 1820 gün daha prim ödeyerek 1780 gün olan prim ödemesini 3600 güne tamamlaması şartıyla, 2018’de 58 yaşını dolduracağı tarihte emekli olabilir. Ancak, 1 Ekim 2008’den itibaren isteğe bağlı prim ödemesi 4/b sigortasına (Bağ-Kur) sayıldığından, bu şartlarda emekli olabilmesi için 870 gün daha isteğe bağlı prim ödedikten sonra isteğe bağlıdan çıkıp, kalan 950 gün prim eksiğini sigortalı bir işte çalışarak ödemesi gerek.

Yeni sistemde Tarım Bağ-Kur sigortası sonlandırılmadıkça 4/a’lı olunamıyor
Soru: Tarım ürünlerinin ambalajlanması işimizde, kısa süreli olsa da zaman zaman bölge halkından kişiler çalıştırıyoruz. Bu kişileri sigortalı yapıyoruz. Ancak, Bağ-Kur ve Tarım Bağ-Kur sigortalılarının internetten girişini yapamıyoruz. Sistem kabul etmiyor. Geçmiş yıllarda bu sorunu yaşamıyorduk. Bağ-Kur’luları nasıl sigortalı yapabiliriz? Gökçe

Cevap:
Yeni Sosyal Güvenlik Yasası’nın yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008’den önce, Tarım Bağ-Kur’lular, sigortalı olarak çalışmaya başladıklarında Tarım Bağ-Kur sigortası sonlanıyordu. Ancak 1 Ekim 2008’den itibaren, Tarım Bağ-Kur sigortası sona erdirilmeden 4/a sigortalısı (SSK) olunamıyor. Bundan dolayı sorun yaşıyorsunuz. Aynı şekilde zorunlu Bağ-Kur sigortalısı (esnaf sigortası) olan da gerek yeni yasadan önce gerekse yeni yasadan sonra Bağ-Kur’u devam ettiği sürece sigortalı olamıyordu.
Yeni yasadan önce Bağ-Kur devam ederken sigortalı olsalar bile (yeni sistemde Bağ-Kur sonlandırmadan giriş bildirgesi verilemiyor) SSK’ya fuzuli prim ödüyorlardı. Fakat bu durum sizi fazla da ilgilendirmiyor. Çünkü, ülkemizde sosyal güvenlikte teklik ilkesi geçerli bir kişi aynı zamanda birden fazla statüde sigortalı olamıyor.
İşinizde kısa süre çalıştırdığınız 4/b sigortalılarına (ister Bağ-Kur’lu isterse Tarım Bağ-Kur’lu olsun) ödediğiniz ücretlerden sigorta primi kesmenize gerek yok. (Ücret bordrosunda 4/b sigortalısı olduklarından şerhini düşerek, sigorta sicil numaralarını yazarak) ödediğiniz ücretten sadece Gelir Vergisi ve Damga Vergisi kesintisi yaparsınız. Sorun da kalmaz.

Anne ve baba arasında evlilik bağı olmasa da çocuk ölüm aylığı alır
Soru: Bir arkadaşımız eşinden ayrıldı. Çocuğunun velayeti kendisine verildi. Ayrıldığı eşi vergi muafiyetinden yararlanarak emekli olmuş (evlilikleri döneminde). Şimdi sanırım eski eşi ciddi bir hastalığa yakalanmış, tedavi süreci oldukça uzun ve sonuç alınamama durumu varmış. Eğer boşandığı eşi vefat ederse, velayeti kendisinde olmasına rağmen çocuğu annesinin üzerinden 18 yaşına gelene kadar ve üniversite okuduğu sürece maaş alabilir mi? Anne-baba 1 yıl önce boşanmış. Çocuk 9 yaşında, velayeti babasında, anne emekli. Hayrettin DEMİR

Cevap:
Çocuğun anne ve babası arasında evlilik bağı bulunmasa dahi anne ve babadan birinin ölümü halinde, çocuğa anne veya babasından dolayı ölüm aylığı (yetim aylığı) bağlanabilir. Çocuk, ölüm aylığını 18, lise ve dengi okulda 20, yükseköğrenimde 25 yaşını tamamlayana kadar alabilir. Kız çocukları yaşları ne olursa olsun evlenene kadar ölüm aylığı alabilirler.

Miras kalan hisse senedi borsadaki kayıt durumuna göre beyan edilir
Soru: Veraset yoluyla karşılıksız intikal eden hisse senetlerinin, Veraset ve İntikal Vergisi beyannamesine hangi değerle yazılarak beyan edilmesi gerekiyor? Naz

Cevap:
Miras kalan hisse senetlerinin, borsada kayıtlı değilse hisse senedinin üstünde yazılı olan değer üstünden, Veraset ve İntikal Vergisi beyannamesine yazılarak beyan edilmesi gerekir. Miras kalan hisse senedi borsada kayıtlı ise ölüm tarihinden önceki son üç yıl içinde borsada gördüğü en son işlem değeri üstünden beyan edilecektir. Borsada kayıtlı olmakla birlikte son üç yıl içinde işlem görmeyen hisse senetlerinin, üzerinde yazılı olan değeri üstünden beyan edilmesi gerekir.

Hissenizi 28 Şubat’a kadar Türkiye’ye getirirseniz vergi ödemezsiniz
Soru: Yurtdışında yabancı şirketteki ortaklık hissesinin satılmasından elde edilen kazancın Türkiye’ye getirilmesi vergiye tabi mi? Cuma ERTAŞ

Cevap: 5811 sayılı ‘Bazı Varlıkların Milli Ekonomiye Kazandırılması Hakkında Kanun’un Geçici 3’üncü maddesi, ‘Tam mükellefiyete tabi gerçek kişiler ile kurumların 1 Mayıs 2009 ile 31 Aralık 2009 arasında) Kanuni ve iş merkezi Türkiye’de bulunmayan kurumlara ilişkin iştirak hisselerinin satışından doğan kazançları...
28 Şubat 2010’a kadar Türkiye’ye transfer edilmesi kaydıyla Gelir veya Kurumlar Vergisi’nden müstesnadır’ hükmünü içermektedir. Bu madde hükmüne göre, yurtdışındaki yabancı şirketteki hissenizi (iştirak hissenizi) satmanız ve satıştan elde ettiğiniz kazancı en geç 28 Şubat 2010’a kadar Türkiye’ye getirmeniz halinde, elde ettiğiniz kazanç için vergi ödemezsiniz.