Tip 1 diyabet sağlıklı yaşama engel değil

Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Endokrinoloji ve Diyabet Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Abdullah Bereket, çocukluk çağı diyabeti ile ilgili merak edilenleri anlatıyor. Hazırlayan: Özgür Gökmen Çelenk Diyabet (şeker hastalığı) vücudumuzun şekeri kullanabilmesini sağlayan insülin hormonunun eksikliği veya direnci sonucu ortaya çıkan ve kan şekerinde yükseklik ile seyreden bir hastalık. Erişkin hastalığı olarak bilinse de çocuk ve gençlerde de görülebilir. Şeker hastalığının iki tipi var: TİP 1 DİYABET: Daha çok çocuklarda ve genç erişkinlerde ortaya çıkar. İnsülin eksikliği sonucu gelişir. Tip 1 diyabette vücut, insülin üreten pankreas adacık hücrelerini kendi kendine (otoimmun olarak) tahrip eder ve insülin eksikliği ortaya çıkar. TİP 2 DİYABET: Daha çok erişkin diyabeti olarak bilinir. Buradaki esas problem şişmanlık sonucu gelişen insülin direncidir. Çocukluk çağında görülen diyabetlerin tümüne yakını tip 1 diyabettir. Fakat özellikle şişmanlık oranındaki artış nedeniyle şişman ve ergenlik çağındaki bazı çocuklarda tip 2 diyabete rastlıyoruz. Şeker hastalığı çocukluk çağının en sık görülen kronik hastalıklarından biridir. Sıklığı hem ülkemizde hem de dünyada giderek artıyor. Gerek bizim Marmara Üniversitesi olarak 2009 yılında İstanbul’da yaptığımız çalışmada gerekse daha sonra tüm ülke çapındaki çalışmada yaklaşık her 1000 okul çağı çocuğundan 1’inde tip1 diyabet bulundu. Hesaplamalara göre, ülkemizde 20 bin civarında tip 1 diyabetli çocuk var. İnsülinin keşfinden önce tip 1 diyabetli hastalar maalesef kısa süre içinde yaşamlarını yitiriyordu. Bundan yaklaşık 100 yıl önce, insülinin keşfi ile tip 1 diyabet ölümcül bir hastalık olmaktan çıktı. İnsülinin keşfinden sonra da parmaktan şeker ölçümü gibi yöntemler tip 1 diyabet tedavisinde çok önemli düzelmelere neden oldu. Ancak tüm bu ilerlemelere karşın tip 1 diyabet henüz tamamen iyileştirilebilen bir hastalık değil. Günümüzde gelişmiş insülinler ve kan şekeri ölçüm yöntemleri sayesinde diyabetli çocuklar da diğer yaşıtları gibi normal bir yaşam sürdürebiliyor. Eskisine göre nispeten daha serbest yiyip içebiliyor. Her türlü sosyal ve sportif etkinliklere katılabiliyor. Ancak diğer yaşıtlarından farklı olarak yapmaları gereken ekstra zorunluluklar var. Günde en az 7 kez kan şekerini parmaktan ölçmek, yemeğindeki karbonhidrat miktarını hesaplamak gibi. Bu çocuklar hem şeker düzeyini hem de ne kadar karbonhidrat yiyeceğini göz önüne alıp kaç ünite insülin yapacağını hesaplamak zorunda. Üstelik insülin dozunu günde 4 kez enjeksiyonla veya insülini sürekli cilt altına veren pompa ile yapması gerekiyor. Diyabetli çocuklar hastalığın gereklerine uyarsa diğer yaşıtları gibi sağlıklı ve aktif bir yaşam sürüyorlar. Ama diyabetin gereklerine uymak her çocuk için maalesef kolay değil.