Hindistan Cammu Keşmir'in özel statüsünü ortadan kaldırdı! Türkiye'den tepki

Hindistan Cammu Keşmir'in özel statüsünü ortadan kaldırdı! Türkiye'den tepki

Hindistan Başbakanı Modi liderliğindeki milliyetçi Hindistan Halk Partisi hükümeti, kuruluşundan bu yana Keşmir'e tanınan ayrıcalıklı statüye ilişkin anayasanın 370. maddesini kaldırarak, bölgenin otonom yapısını sona erdirdi. Dışişleri'nden, Hindistan Anayasasındaki Cammu Keşmir'e ayrıcalık tanıyan 370. maddenin iptal edilmesinin, bölgedeki mevcut gerilimi artırmasından endişe duyulduğu bildirildi. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Pakistan Başbakanı İmran Han ile telefonda görüştü. Görüşmede, Erdoğan, taraflara diyalog sürecinin güçlendirilmesi çağrısında bulundu

05 Ağustos 2019, Pazartesi 23:44 Son Güncelleme:
YAZI BOYUTU
Abone Ol Google News

Hindistan, Cammu Keşmir'e ayrıcalık tanıyan anayasa maddesini iptal etti.

Hindistan’ın 1947'de İngiltere'den bağımsızlığını kazandığı günden bu yana Cammu Keşmir, kendi yasalarını çıkarabilen özerk bir eyalet konumundaydı. Bu özel statü, yabancıların bölgeye yerleşmesine ve mülk edinmesine izin vermeyen vatandaşlık yasasını da içeriyordu.

Seçim kampanyası döneminde yaptığı konuşmalarda Cammu Keşmir'in özel statüsünün kaldırılacağına dair söz veren Hindistan Başbakanı Narendra Modi liderliğindeki milliyetçi Hindistan Halk Partisi (BJP) hükümeti, bağımsızlık sonrası bölgeye tanınan otonom yapıyı, bugün verdiği kararla ortadan kaldırarak, Cammu Keşmir'in ayrıcalıklı konumuna son verdi.

Cammu Keşmir'i ikiye ayıran yasa tasarısı geçti

Öte yandan, NDTV kanalında yer alan habere göre, Hindistan İçişleri Bakanı Amit Shah'ın parlamentoya sunduğu "Cammu ve Keşmir'in Yeniden Yapılandırılması Teklifi" federal parlamentonun üst kanadı Eyaletler Meclisi'nden geçti. 

Yasaya göre, bölge, Cammu Keşmir Birlik Toprağı ve Ladakh Birlik Toprağı olarak ikiye ayrıldı.

Muhalefetin bölgede "cehennem yaşanacak" eleştirilerine rağmen Shah, hiçbir şey olmayacağını ve bölgenin Kosova'ya dönmeyeceğini söyledi.

Kararın, Hindistan ile Pakistan arasındaki gerilimi de artırması bekleniyor.

Cammu Keşmir'in eski başbakanları tutuklandı

"Cammu ve Keşmir'in Yeniden Yapılandırılması" teklifinin geçmesi ve eyaletin özel statüsünün cumhurbaşkanlığı emriyle kaldırılmasının ardından, bölgenin eski başbakanlarından Omar Abdullah’ın ve Mehbuba Mufti'nin akşam saatlerinde tutuklandığı bildirildi.

Haberlere göre, dün geceden bu yana ev hapsinde tutulan iki liderden, Halkın Demokratik Partisi (PDP) lideri Mehbuba Mufti, Srinagar'da evinin yakınlarındaki devlet misafirhanesine götürüldü.

Cammu ve Keşmir Halkının Konferansı liderlerinden Sajjad Lone ve Imran Ansari de tutuklandı.

Haberlerde, başka tutuklanmaların da olduğu ancak polisin detayları paylaşmadığı ifade edildi.

Keşmir'e ilişkin tarihsel süreç

Hindistan, 1947'de bağımsız olana değin, İngilizler tarafından doğrudan yönetilen (1857 sonrası) ve 562 prenslik tarafından kontrol edilen bir hakimiyet altındaydı.

Bağımsızlıktan sonra İngilizlerin kontrolü altında yaşayan Müslümanların yoğun olduğu bölgeler, Pakistan'a dahil oldu.

Ülkedeki prensliklerden üç tanesi Cammu Keşmir, Junagarh ve Haydarabad ise bağımsız kalmak istedi.

Cammu Keşmir, Hindu lider Hari Singh tarafından yönetilen ve Müslüman nüfusun çoğunlukta olduğu bir eyaletti.

Junagarh ve Haydarabad ise Müslüman liderler tarafından yönetilen ancak Hindu nüfusun çoğunlukta olduğu bir yapıya sahipti. Junagarh ve Haydarabad, Hindu nüfusun daha fazla olduğu gerekçesiyle Hindistan tarafından ülke topraklarına dahil edildi.

Hari Sing Hindistan'dan yardım istedi

Keşmir’in Poonch bölgesinde çıkan isyan ve Pakistan’ın kuzeybatı şehri Peşaver’deki kabilelerin saldırıları nedeniyle, Hindu kral Hari Singh Hindistan'dan yardım istemek zorunda kaldı.

Singh, Keşmirli siyasetçi Şeyh Muhammed Abdullah'ın rızasıyla Hindistan'la katılım anlaşması imzaladı. Anlaşmaya göre, Hindistan, yasayı ve düzeni sağlamak için birlikler gönderecek ve katılım konusu için halka başvurulacaktı.

Hindistan, Pakistan'ın "isyancıları" desteklediği şikayetiyle Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi'ne başvurdu. BM, bölgenin "istilacılardan" temizlenmesini ve her iki ülkeye de referandum yapmasını önerdi. İki ülke de BM'nin önerisini kabul etti.

370. madde ve Keşmir'in geçici statüsü

Hindistan, Cammu Keşmir'de Kurucu Meclis oluşturdu ve Şeyh Abdullah'ı başbakan olarak atadı.

Hindistan Anayasası'na, Cammu Keşmir'in demografik yapısını ve kimliğini korumak amacıyla "370. madde" eklendi. Yasaya göre, Cammu Keşmir'de yabancıların mülk edinmesine ve eyalet hükümetinde iş sahibi olmalarına izin verilmedi.

Bu durum, katılımın tam anlamıyla gerçekleşmesine değin geçici bir karar olarak kaldı. Ancak hiçbir zaman katılım kararı verilemediğinden, 370. madde, Yeni Dehi yönetiminin Keşmir'le ilişkisini tanımlayan kalıcı bir düzenleme olarak kabul edildi.

BJP Keşmir'in özel statüsüne karşı

Alınan kararda, bölge, Cammu ve Keşmir Birlik Toprağı ile Ladakh Birlik Toprağı şeklinde yeniden düzenlendi. Karara göre, Cammu Keşmir bölgesinde sınırlı yetkilere sahip yerel bir meclis bulunacak ancak Ladakh'ta meclis olmayacak.

Bugüne kadar, anayasanın 370. maddesi gereği, Cammu Keşmir bölgesi tamamıyla otonom bir yapıya sahipti. Eyalet Meclisi, iletişim, savunma, finans ve dış ilişkiler alanları dışında kendi yasalarını düzenlemekte serbestti. Hükümetin aldığı kararla, bu otonom yapı ortadan kaldırıldı.

Bölgenin demografisi

Hindistan hükümeti tarafından 2011'deki son nüfus sayımına göre, Cammu Keşmir'in toplam nüfusu 12,5 milyon. Bölgedeki nüfusun, yüzde 68,3'ü Müslüman, yüzde 28,4'ü Hindu ve yaklaşık yüzde 1'i Budistlerden oluşuyor.

Keşmir Vadisi yüzde 94,4 Müslüman nüfusa sahipken, Cammu bölgesi yüzde 62,5 Hindu ve yüzde 33,4 Müslümanlardan oluşuyor.

Cammu, yüzde 60'ının Müslüman olduğu Chenab Vadisi'ni oluşturan iki bölge ve yüzde 74,5'inin Müslüman olduğu Pir Panchal'ın dahil olduğu üç alt bölgeye sahip.

Soğuk çöl olarak bilinen Ladakh'ın nüfusu 274 bin. Bölge nüfusunun yüzde 46,42'si Müslüman ve yüzde 39,6'sı Budist.

370. madde

Hindistan 1947'de İngiltere'den bağımsızlığını ilan ettikten 2 ay sonra Cammu ve Keşmir'in yöneticisi Hari Singh, bölgeyi Hindistan ile birleştiren Katılım Anlaşması'nı imzalamıştı. Bu anlaşma, Hindistan anayasasının 370. maddesiyle resmiyet kazanmıştı.

Madde, başkanlık emriyle iptal edilebiliyor. Öte yandan, böyle bir emrin, Cammu Keşmir'in kurucu meclisine sunulması gerekiyor.

Kurucu meclis 1957 yılında dağıtıldığından, bazı uzmanlar maddenin iptali için bölge milletvekillerinin onayının gerektiğini, bazıları ise başkanlık emrinin yeterli olduğunu savunuyor.

TÜRKİYE'DEN TEPKİ

Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan yazılı açıklamada, "Hindistan Anayasasının Cammu Keşmir'e özerklik statüsü tanıyan 370. maddesinin ilga edilmesinin mevcut gerilimi arttırmasından endişe duyuyoruz." değerlendirmesi yapıldı.

Türkiye'nin, sorunun diyalogla ve ilgili Birleşmiş Milletler (BM) kararları çerçevesinde, tüm Cammu Keşmir halkı ile Pakistan ve Hindistan'ın meşru çıkarları gözetilerek çözüme kavuşturulması dileğinde olduğu vurgulanan açıklamada, "Ülkemiz tarafların rıza göstermesi halinde bölgede gerginliğin azaltılması için katkı sağlamaya hazırdır." ifadesi kullanıldı.

Hindistan, yarım asırdan uzun süredir Cammu Keşmir'e ayrıcalık tanıyan anayasanın 370. maddesini iptal ederek, bölgenin özel statülü yapısını ortadan kaldırmıştı.

Cammu Keşmir'i iki birlik toprağına ayıran "Cammu ve Keşmir'in Yeniden Yapılandırılması Teklifi", federal parlamentonun üst kanadı Rajya Sabha'da (Eyaletler Meclisi) 61 "ret" oyuna karşı 125 "evet" oyuyla kabul edilmişti.

Öte yandan, Cammu Keşmir'in eski başbakanlarından Omar Abdullah ve Mehbuba Mufti ile Cammu ve Keşmir Halkının Konferansı liderlerinden Sajjad Lone ve Imran Ansari tutuklanmıştı.

Keşmir sorunu

İngiltere 1947'de Hindistan'dan çekilirken prenslikle yönetilen Keşmir'i, Hindistan ya da Pakistan ile birleşme konusunda serbest bıraktı.

Nüfusunun yüzde 90'ı Müslüman olan Keşmir halkı, 1947'de Pakistan'a katılmaktan yana tavır alsa da dönemin prensi, Hindistan ile birleşmeye karar verdi.

Karara, Müslüman Keşmir halkı karşı çıktı. Pakistan ve Hindistan'ın bölgeye asker göndermesiyle taraflar, 1947'de ilk kez savaştı. İki ülke arasında yine aynı nedenle 1965 ve 1999'da savaş çıktı.

Yüzde 45'i Hindistan'ın, yüzde 35'i Pakistan'ın kontrolünde olan Keşmir'in yüzde 20'sine ise Çin hakim durumda. Hindistan, ele geçirdiği bölgeleri "Cammu Keşmir" eyaleti adında kendine bağladı. Cammu Keşmir, Hindistan'da Müslüman nüfusun çoğunlukta bulunduğu tek eyalet durumunda.

Pakistan ise kendi kontrolündeki Keşmir'e "Azad Keşmir (Bağımsız Keşmir)" ve "Gilgit Baltistan" olarak iki özerk bölge statüsü verdi.

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK), 1948'den itibaren aldığı kararlarla Keşmir'in askerden arındırılmasını ve geleceğinin halkoyuyla belirlenmesini öngördü.

Hindistan, halk oylamasına sıcak bakmazken, Pakistan ise BMGK kararlarının uygulanmasını istiyor.

ERDOĞAN'DAN KEŞMİR İÇİN DİYALOG ÇAĞRISI

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Pakistan Başbakanı İmran Han ile bir telefon görüşmesi gerçekleştirdi.

İmran Han’ın, Pakistan ve Hindistan arasında Keşmir konusunda yaşanan son gelişmelerle ilgili bilgi vermek için aramasıyla gerçekleşen görüşmede, Cumhurbaşkanı Erdoğan, taraflara diyalog sürecinin güçlendirilmesi çağrısında bulundu.

AA

Sıradaki haber yükleniyor...
holder
SIRADAKİ HABER Tedavi görenlerin sayısı 10 milyonu aştı